HOME
Tin Thế Giới
 
Xung đột và Ngoại giao ở Biển Đông
 

Binh lính Trung Quốc tuần tra trên đảo nhân tạo thuộc quần đảo Trường Sa (Trung Quốc gọi là Nam Sa) trước bia chủ quyền có nội dung: “Nam Sa là đất của ta, thiêng liêng bất khả xâm phạm,” ngày 9 tháng 2 năm 2016.

(VOA): Một phần ba lưu lượng giao thông hàng hải toàn cầu. Ước tính khoảng 5 ngàn tỉ đôla thương mại hàng năm. Sáu quốc gia đòi chủ quyền. Một vùng biển. Đó chỉ là bề nổi của vấn đề.
Chào mừng các bạn tới Biển Đông, vùng biển chung của Đông Nam Á. Biển Đông là nơi có nguồn tài nguyên phong phú gần và dưới bề mặt—lòng biển chứa đựng nguồn cá dồi dào và đáy biển hứa hẹn trữ lượng dầu mỏ và khí đốt mà theo ước tính chính thức của Mỹ ít nhất ngang bằng với trữ lượng của Mexico, và theo một số ước tính gây tranh cãi của Trung Quốc, có thể chỉ thua trữ lượng của Ả-rập Saudi. Biển Đông cũng là một trong những tuyến đường biển có tầm chiến lược quan trọng nhất và bị tranh chấp nhiều nhất của thế kỷ 21.
Về phía bắc, Biển Đông giáp với Trung Quốc, nước tuyên bố mình có chủ quyền lịch sử từ hàng trăm năm trước. Ngày nay, Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với 95 phần trăm vùng biển này và lệ thuộc vào đó để mang về 80 phần trăm lượng dầu thô nhập khẩu. Bắc Kinh cũng tuyên bố chủ quyền đối với những đảo nhỏ ở Biển Đông và đã bồi đắp một diện tích khoảng 1.300 hectare để duy trì phần lớn là cơ sở hạ tầng quân sự, bao gồm cả những đường băng đủ dài để máy bay ném bom có thể cất cánh và hạ cánh.
Suốt nhiều thế kỉ qua, Biển Đông đã đóng vai trò thiết yếu đối với sự sống còn kinh tế của những nước giáp ranh như Việt Nam, Malaysia, Brunei, và Philippines.
Những quốc gia không có tuyên bố chủ quyền cũng có lợi ích của riêng mình. Ngư trường Natuna giáp với Biển Đông cũng có trữ lượng khí thiên nhiên thiết yếu cho nước Indonesia gần đó.
Xa hơn, Nam Hàn và Nhật Bản không có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông nhưng lệ thuộc vào quyền tự do qua lại ở đây để đáp ứng hơn phân nửa nhu cầu năng lượng của họ.
Mỹ, bảo vệ lợi ích của mình và của những đồng minh, duy trì một sự hiện diện quân sự trong khu vực. Giới chức Hải quân Mỹ dự định mở rộng lực lượng điều động ra nước ngoài của Hạm đội Thái Bình Dương thêm khoảng 30 phần trăm nữa đến trước năm 2021. [ https://www.fas.org/sgp/crs/row/R42784.pdf]
Trong khi tăng trưởng kinh tế đáng kinh ngạc của Châu Á trong hai thập kỷ qua vẫn tiếp tục, sự ổn định trong khu vực và sự tiếp cận đối với Biển Đông vẫn còn là một vấn đề có hệ quả toàn cầu.
Những vụ đụng độ giữa tàu tuần tra hải quân Trung Quốc và tàu đánh cá của những nước lân cận cho thấy nhiều nguy cơ châm ngòi xung đột quốc tế và đẩy những cam kết an ninh của Washington lên hàng đầu.
Nhiều nước phương Tây đã hối thúc Bắc Kinh tuân thủ Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), một văn kiện ấn định những khu vực kiểm soát hàng hải dựa trên đường bờ biển. Nhưng Trung Quốc phần nhiều xem những luật lệ quản trị hàng hải mà Liên Hiệp Quốc hậu thuẫn là không tương thích với luật pháp trong nước; tệ hơn họ xem những luật lệ này là những công cụ của bá quyền phương Tây được định ra để hạn chế ảnh hưởng đang lớn dần của Trung Quốc trong tư cách một cường quốc thế giới.
Mỹ, nước đã ký vào UNCLOS nhưng không phê chuẩn, thường dựa vào thỏa thuận quốc tế này để giải quyết những tranh chấp lãnh thổ.
Vào tháng 7, một ban hội thẩm gồm năm thẩm phán ở thành phố The Hague đã đồng lòng bác bỏ cơ sở pháp lý của gần như tất cả những tuyên bố chủ quyền lãnh hải của Trung Quốc. Trong vòng vài tuần, Tòa án Nhân dân Tối cao của Trung Quốc đã ban hành một quy định khẳng định “cơ sở pháp lý rõ ràng cho Trung Quốc bảo vệ trật tự hàng hải,” trong đó Bắc Kinh tuyên bố sẽ truy tố bất kỳ người nước ngoài nào bị phát hiện đang đánh cá hoặc thăm dò trong vùng biển tranh chấp.
Những phương tiện khác nhằm giải quyết những tranh chấp lãnh thổ phức tạp dường như cũng không hữu hiệu. Bộ quy tắc ứng xử cho Biển Đông của Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á, lâu nay đã bị trì hoãn và là văn kiện mà giới chức Bắc Kinh nói sẽ chung quyết vào năm 2017, sẽ không có mấy tác dụng trong việc giải quyết những tuyên bố chủ quyền chồng chéo. Cũng giống như phán quyết của tòa án ở The Hague, bất kỳ tuyên bố nào của ASEAN có tính ràng buộc pháp lý đều thiếu cơ chế có ý nghĩa để thi hành.
Tương lai phía trước
Mỹ lâu nay vẫn nói rằng họ không có lập trường chính thức về tranh chấp Biển Đông, dù Mỹ vẫn hay chỉ trích hành vi của Trung Quốc ở đó và đã mở rộng những liên minh quốc phòng với những nước có tuyên bố chủ quyền chồng lấn.
Khi tân Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức, ông có thể sẽ phải nhanh chóng xử lý một cuộc khủng hoảng bên trên Biển Đông. Trước đây, chỉ vài tháng sau khi nhận nhiệm sở, cựu Tổng thống George W. Bush đã phải đối mặt với một cuộc tranh chấp quốc tế gây ra bởi một vụ va chạm trên không giữa một máy bay do thám của Mỹ và một máy bay chiến đấu của Trung Quốc gần đảo Hải Nam.
Chưa đầy bảy tuần sau khi Tổng thống Barack Obama nhậm chức, tàu và máy bay của Trung Quốc đã đối đầu với tàu USNS Impeccable, một tàu do thám tại vùng biển nằm về phía nam Đảo Hải Nam, và ra lệnh cho tàu này rời đi. Mỹ cho biết họ có quyền ở đó và rằng tàu của họ đã bị quấy nhiễu. Bắc Kinh thì bênh vực hành động của mình. Ông Obama phản ứng bằng cách gửi một khu trục hạm có gắn phi đạn điều hướng tới để bảo vệ tàu Impeccable.
Những vụ việc như vậy có thể tiếp tục định hình những tranh chấp khi nó diễn ra trên biển và ở những thủ đô khắp thế giới. Cho tới khi những câu hỏi lớn hơn về chủ quyền lãnh hải được giải quyết, tuyến đường thủy này hứa hẹn sẽ vẫn là điểm tựa mà địa chính trị thương mại quốc tế và nền kinh tế toàn cầu đặt trọng tâm vào. Chúng tôi sẽ theo dõi chặt chẽ những diễn biến khi chúng xảy ra, ngay ở đây.
Pete Cobus, VOA
Đài Tiếng nói Hoa Kỳ


--------------------
Kuwait yêu cầu đại sứ Bắc Hàn về nước

 

Cờ của Bắc Hàn tại một đại sứ quán của nước này.

(VOA): Kuwait đã lệnh cho đại sứ Bắc Hàn phải rời quốc gia vùng Vịnh này trong vòng một tháng, trong một động thái hạ giảm mối quan hệ ngoại giao với Bình Nhưỡng.
Reuters trích lời một nhà ngoại giao Bắc Hàn cho biết như vậy hôm 17/9, ít lâu sau khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc áp đặt các biện pháp trừng phạt mới, và Hoa Kỳ kêu gọi các nước cắt đứt quan hệ ngoại giao cũng như kinh tế với Bình Nhưỡng vì nước này thử hạt nhân và hoả tiễn.
Nhà ngoại giao không muốn nêu tên nói với hãng tin của Anh rằng đại sứ So Chang Sik sẽ rời Kuwait sau khi nước này đi tới quyết định hạ giảm đại diện ngoại giao Bắc Hàn xuống cấp tham tán.
Kuwait, nơi có khoảng 3 nghìn người Bắc Hàn sinh sống, không trả lời yêu cầu bình luận ngay của Reuters. Đây cũng là nước duy nhất ở vùng Vịnh có đại sứ quán Bắc Hàn.
Quyết định được đưa ra hơn hai tuần sau khi Tổng thống Trump gặp lãnh đạo Kuwait ở Washington đầu tháng này.
Tháng trước, Kuwait đã ngưng các chuyến bay trực tiếp tới và rời Bình Nhưỡng, cũng như ngưng việc cấp visa ở cửa khẩu và cấp phép thương mại cho công dân Bắc Hàn.
Theo Reuters, khi đó, Bộ Ngoại giao của Kuwait tuyên bố rằng nước này cam kết thực thi các nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ về Bắc Hàn, đồng thời cho biết đã ngưng cho Bình Nhưỡng vay, cấm nhập khẩu từ Bắc Hàn và cắt giảm nhân viên ngoại giao của nước này ở Kuwait.
VOA, 17/09/2017



--------------------
Quân đội Philippines chiếm bộ chỉ huy thánh chiến ở Marawi

 

Vũ khí của quân Hồi Giáo cực đoan Maute tại thành phố Marawi bị quân đội Philippines thu giữ, ngày 04/07/2017.REUTERS/Jorge Silva

(RFI): Chiến sự tại thành phố Marawi, miền nam Philippines, giữa quân đội và lực lượng thánh chiến Hồi Giáo đã gần bốn tháng. Ngày 17/09/2017, quân đội Philippines tuyên bố đã chiếm được bộ chỉ huy của quân thánh chiến.
Theo AFP, quân đội cho biết đã chiếm được trung tâm chỉ huy của lực lượng thánh chiến sau một trận đánh ác liệt hôm qua. Thông báo của tướng Eduarno Ano nhấn mạnh là với chiến thắng này, «quân khủng bố» đã bị mất cơ sở chỉ huy chính, làm suy yếu nghiêm trọng lực lượng thánh chiến Hồi Giáo.
Quân đội Philippines tiếp tục truy quét quân thánh chiến trong từng khu phố. Hiện tại, theo các nhà quan sát, ước tính còn hàng trăm chiến binh Hồi Giáo, trong đó có nhiều người nước ngoài, tại Marawi.
Xung đột tại Marawi bùng phát hồi cuối tháng 5/2017, sau khi lực lượng an ninh Philippines bắt hụt Hapilon, một chỉ huy thánh chiến. Lực lượng này bất ngờ xâm chiếm thành phố sớm hơn dự kiến, và tuyên bố xây dựng ở đây một vương quốc Hồi Giáo, giống như tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo đã làm ở Iraq và Syria.
Theo chính quyền Manila, gần nửa triệu dân Marawi phải sơ tán khỏi thành phố, trong khi đó các đụng độ khiến ít nhất 800 người thiệt mạng, bao gồm quân thánh chiến, thường dân và binh sĩ Philippines.
Trọng Thành 17-09-2017

--------------------
Rohingya: Quân đội Miến Điện kêu gọi «đoàn kết» chống áp lực quốc tế

 

Thảm cảnh của người Rohingya: Mấy mẹ con trú mưa, Cox's Bazar, biên giới Miến Điện Bangladesh. Ảnh ngày 17/09/2017.Reuters

(RFI): Ngày 17/09/2017, tư lệnh quân đội Miến Điện tướng Min Aung Hlaing, kêu gọi «toàn quốc đoàn kết» chống lại áp lực buộc công nhận sắc tộc Rohingya là người Miến Điện. Lời tuyên bố này được đưa ra hai trước thông điệp toàn quốc của bà Aung San Suu Kyi.
Trước sức ép của quốc tế và sau cuộc họp báo của tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, Antonio Guteres tố cáo quân đội Miến Điện «thanh lọc» người Rohingya, tư lệnh quân đội Miến Điện Min Aung Hlaing huy động công luận trong nước.
Trên trang Facebook, tướng Min Aung Hlaing cho rằng Miến Điện đang bị sức ép phải công nhận cộng đồng Hồi giáo Rohingya là người Miến Điện trong khi sắc tộc này, là người Bangladesh. Ông kêu gọi «toàn quốc đoàn kết kết để làm sáng tỏ sự thật» mà ông gọi là «chính nghĩa quốc gia».
Sau một thời gian im lặng và bị chỉ trích, lãnh đạo chính quyền dân sự Miến Điện, bà Aung San Suu Kyi sẽ lên tiếng qua thông điệp toàn quốc vào ngày 19/09/2017.
Theo AFP, trong hồ sơ Rohingya, công luận Miến Điện đứng về phía chính phủ và quân đội.
Chiến dịch quân sự được biện minh là «hành quân gỡ mìn» đã gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo. Hơn 400.000 dân Hồi giáo chạy sang Bangladesh lánh nạn.
Cơ quan Bảo Vệ Nhi Đồng Liên Hiệp Quốc UNICEF dự báo từ nay đến cuối năm, con số trẻ em tị nạn sẽ lên đến 600.000.
Bất chấp khủng hoảng nhân đạo, cộng đồng Phật giáo tại bang Arakan cương quyết không chấp nhận để các tổ chức nhân đạo đến cứu viện cho hàng trăm ngàn người Rohingya đang bị quân đội truy bức. Phóng sự của thông tín viên đài RFI, Rémy Favre từ Rangun:
Hơn 400 ngàn người tị tạn Rohingya. Một nửa trong số này là trẻ em. Tin Htoo Aung, chủ tịch một tổ chức phi chính phủ tại bang Arakan không chút động lòng. Ông nói "không biết trong số này có ai là quân khủng bố hay không. Chỉ có chính những kẻ khủng bố mới biết được điều đó. Đây là một cuộc khủng hoảng giữa một bên là quân đội và bên kia là quân khủng bố. Trong hoàn cảnh đó những ai không liên quan đến các hoạt động khủng bố thì không việc gì phải bỏ làng ra đi. Họ có thể ở lại".
Đối với ông Tin Htoo Aung, người Rohingya tị nạn bất hợp pháp, sống tại Miến Điện và vì thế họ phải sống tập trung trong trại. Tại bang Arakan, các tổ chức phi chính phủ bị giới hạn đi lại.
Theo phóng viên Tayzar Aung, một phật tử, ngăn cản các tổ chức nhân đạo hoạt động là điều bình thường, anh nói: " Tin tức cho thấy rằng nhiều tổ chức phi chính phủ và Liên Hiệp Quốc đều giúp đỡ những tên khủng bố. Chúng tôi phát hiện những gói lương thực của Liên Hiệp Quốc phát cho quân khủng bố. Ở đây mọi việc đều phức tạp. Trong hoàn cảnh đó, tốt hơn hết, nên ngăn chận các hoạt động cứu trợ nhân đạo".
Miến Điện cấm các phóng viên đến bang Arakan. Chỉ một vài người được phép hành nghề nhà báo, nhưng luôn có nhân viên của chính quyền đi kèm".
RFI 17-09-2017

--------------------
Tin Đọc Nhanh

 


(AFP) - Hạt nhân Bắc Hàn: Trump - Moon gia tăng sức ép

Trong cuộc điện đàm ngày 17/09/2017 tổng thống Nam Hàn và Hoa Kỳ «cực lực lên án» vụ Bắc Hàn bắn hoả tiễn ngang qua lãnh thổ Nhật Bản trước đó 2 ngày. Seoul và Washington quyết định «gây áp lực mạnh hơn và cụ thể hơn để chính quyền Bình Nhưỡng hiểu rằng các hành vi khiêu khích sẽ chỉ đưa đến cô lập ngoại giao và áp lực kinh tế, làm sụp đổ chế độ». Tổng thống Donald Trump và Moon Jae In trao đổi qua điện thoại sau khi Kim Jong Un tuyên bố Bắc Hàn sắp nắm trong tay vũ khí nguyên tử.

(Reuters) - Nhật Bản: Bầu cử Quốc Hội trước thời hạn

Ngày 17/09/2017, nhiều nguồn tin thông thạo cho biết thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nghiên cứu khả năng giải tán Quốc Hội, tổ chức bầu cử một năm trước thời hạn. Cử tri có thể được kêu gọi bầu lại 475 đại biểu ở Hạ Viện trước cuối năm 2017. Truyền thông Tokyo nêu lên khả năng thủ tướng Nhật muốn lợi dụng tình hình thuận lợi trong nước hiện nay để tiếp tục nắm quyền. Tỷ lệ tín nhiệm ông Abe hiện là 50%. Đảng đối lập chỉ được khoảng 10 % ủng hộ.

(AFP) - Nhà báo Pháp Loup Bureau, bị bắt tại Thổ Nhĩ Kỳ, đã về nước

Phóng viên Pháp27 tuổi này bị Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc là thành viên «một tổ chức khủng bố vũ trang». Ông bị câu lưu ngày 26/07 tại biên giới Thổ Nhĩ Kỳ - Iraq, sau khi cảnh sát phát hiện có trong hành lý nhiều bức ảnh chụp ông cùng các chiến binh Kurdistan Syria thuộc lực lượng YPG, phong trào bị Ankara coi là kẻ thù.

(AFP) - Khủng bố Luân Đôn: Cảnh sát Anh bắt thêm nghi phạm thứ hai

Nghi phạm thứ hai, 21 tuổi, bị bắt trong đêm 16/09/2017 tại ngoại ô Luân Đôn. Cảnh sát Anh tiếp tục truy lùng các nghi phạm vụ đặt thuốc nổ trong tàu điện ngầm Luân Đôn. Anh Quốc muốn thỏa thuận với Liên Âu về một hiệp định an ninh mới nhằm siết chặt hợp tác chống tội phạm và khủng bố, sau khi Anh rời Liên Hiệp năm 2019.

(AFP) - Một chuyến bay Paris-Luân Đôn bị chậm nhiều giờ do báo động khủng bố

Sáng ngày 17/09/2017, chuyến bay với 130 hành khách của hãng British Airway phải lưu lại tại sân bay Roissy-CDG, Pháp, sau khi có báo động có khả năng bom đặt trong máy bay, 10 phút trước khi phi cơ cất cánh. Toàn bộ hành khách đã được sơ tán để kiểm tra. Thời gian bị chậm tổng cộng 4 giờ 30 phút.

(AFP) - 5,7 triệu đô la cứu trợ nạn nhân bão Irma tại Cuba

Chương Trình Lương Thực Thế Giới PAM của Liên Hiệp Quốc ngày 16/09/2017 thông báo huy động khẩn cấp 5,7 triệu đô la cho nạn nhân bão Irma tại Cuba. Một triệu rưỡi đô la trong khoản tiền nói trên nhằm cung cấp lương thực thực phẩm cho ít hơn 650.000 người tại các vùng bị tàn phá nghiêm trọng.Trận bão cấp 5 Irma thổi qua khu vực cách nay hai tuần, làm ít nhất 10 người Cuba thiệt mạng, 13 trên trong số 15 tỉnh thành bị thiệt hại. Chính quyền La Havana vẫn đang trong quá trình thẩm định về các thiệt hại vật chất và nhân mạng do bão gây nên.

(AFP) - Tây Ban Nha: Độc lập cho vùng Calatunya, hàng chục ngàn người biểu tình ủng hộ trưng cầu dân ý

Theo ban tổ chức, chiều ngày 16/09/2017 đã có ít nhất 35.000 người xuống đường tại thành phố Bilbao, đòi quyền "tự định đoạt" về quy chế độc lập cho Catalunya. Phe chủ trương ly khai với chính quyền Madrid dự trù tổ chức trưng cầu dân ý vào ngày 01/10/2017. Cùng lúc, 700 trong số 950 thị trưởng của vùng Catalunya tập hợp về Barcelona với một mục tiêu: đòi độc lập cho vùng lãnh thổ đem lại tới 35 % GDP cho cả nước này. Chính quyền trung ương Tây Ban Nha xem cuộc tham khảo ý kiến người dân này là "bất hợp pháp".

\(Reuters) - Mỹ: Đêm thứ nhì bạo động tại St Louis-bang Missouri

Tiếp tục dư âm của vụ tư pháp Hoa Kỳ tha bổng cho một viên cảnh sát da trắng giết chết một thanh niên da đen hồi năm 2011, thành phố St Louis trải qua đêm bạo động thứ nhì. Theo hãng tin Reuters, trong đêm ngày 16 rạng sáng 17/09/2017, ít nhất 10 cảnh sát bị thương. Ban nhạc rock U2 của Ai Len phải hủy buổi trình diễn đêm qua, vì không thể bảo đảm an ninh cho khán giả.

(AFP) - Afghanistan: NATO cần một tháng để trả lời Washington

Hội đồng quân sự Liên Minh Bắc Đại Tây Dương trong cuộc họp ngày 16/09/2017 tại Tirana- Albani, tỏ ý cần một tháng trước khi đáp lời thúc giục của Washington muốn tăng thêm quân tại Afghanistan. Tổng tham mưu trưởng quân đội của 29 thành viên NATO nhìn nhận là «cần phải tăng cường lực lượng» nhưng dự kiến sẽ có câu trả lời rõ ràng trong cuộc họp lần sau vào tháng 10. Trước mắt, Albani với 83 quân nhân tại Afghanistan, đề nghị đưa thêm 30 binh sĩ.

(AFP) - Ai Cập: Cựu tổng thống Morsi bị y án chung thân

Toà phá án Ai Cập ngày 16/09/2017 giữ nguyên bản án chung thân đối với cựu tổng thống Morsi. Bị lật đổ vào mùa hè 2013, tổng thống Hồi giáo của Ai Cập bị cáo buộc nhiều tội danh từ phản quốc cho đến ủng hộ khủng bố. Mohamed Morsi bị y án chung thân vì tội «làm gián điệp» cho Qatar. Phiên xử phúc thẩm diễn ra trong bối cảnh Doha bị Ai Cập và các nước dầu hỏa vùng Vịnh cắt đứt bang giao.

(Reuters) - Chống ô nhiễm: Bắc Kinh ngưng các công trình xây dựng trong mùa đông

Theo các phương tiện truyền thông chính thức Trung Quốc, thành phố Bắc Kinh ngày 17/09/2017, ban hành lệnh tạm ngưng các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng trong nội thành và sáu khu vực ngoại ô. Lệnh đình chỉ nói trên có hiệu lực từ ngày 15/11/2017 đến 15/03/2018. Mục tiêu đề ra nhằm giảm mức độ ô nhiễm trong khu vực thủ đô Trung Quốc. Đây là năm thứ tư, chính quyền thành phố Bắc Kinh có biện pháp cụ thể nhằm giới hạn lượng thải carbon gây ô nhiễm không khí. Kèm theo đó là nhiều tác tại đối với sức khỏe con người.

(AFP) - Pháp đoạt vé vài chung kết giải quần vợt Davis Cup

Loại Serbia 3-1, đội tuyển Pháp chiều ngày 17/09/2017 giành được vé vài chung kết Davis Cup. Bàn thắng thứ ba có được là nhờ thành tích của Jo-Wilfried Tsonga, hạ đối thủ Serbia Dusan Lajovic trong 3 set: 2-6, 6-2, 7-6 và 6-2. Úc hay Bỉ sẽ là đối thủ của các tay vợt Pháp trong vòng chung kết, diễn ra từ 24 đến 26/11/2017?
RFI 17-09-2017

--------------------
Tập trận Zapad: Belarus thông báo khách mời NATO đã tới

 

Trực thăng Belarus tham gia cuộc tập trận Zapad 2017.REUTERS/Vasily Fedosenko

(RFI): Cuộc tập trận song phương Nga-Belarus, diễn ra từ ngày 16 đến ngày 20/09/2017, bị khối NATO nghi ngờ là không minh bạch. Hôm qua 16/09, Belarus ra thông báo trấn an là đại diện nhiều nước thành viên NATO, trong đó có Ba Lan và ba nước vùng Baltic, đã tới quan sát tập trận.
Bộ Quốc Phòng Belarus ra thông báo khẳng định đã mời đại diện bảy nước trong khu vực bao gồm Latvia, Litva, Estonia, Ba Lan, Thụy Điển, Na Uy và Ukraina, và hôm qua, đại diện bảy nước nói trên, gồm hai quan sát viên mỗi nước, đã tới thủ đô Minsk.
Theo bộ Quốc Phòng Belarus, lời mời này đáp ứng «mong muốn phát triển các quan hệ hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia láng giềng, cũng như các nguyên tắc có đi có lại, cởi mở và minh bạch», theo các thỏa thuận quốc tế mà Belarus tham gia.
Theo chính quyền Minsk, cuộc tập trận «hoàn toàn mang tính phòng vệ» và «không nhắm vào một quốc gia cụ thể nào». Matxcơva khẳng định khoảng 12.700 binh sĩ Nga và Belarus được triển khai trong khuôn khổ cuộc tập trận mang tên «Zapad 2017» (Zapad có nghĩa là Hướng Tây).
Tuy nhiên, có nhiều lo ngại tại các nước láng giềng châu Âu. Litva và Estonia cho rằng đợt tập trận có thể huy động đến 100.000 quân. Ukraina và Ba Lan, lo ngại, ẩn dưới hoạt động này là một mưu toan xâm lược. Tổng tham mưu trưởng NATO Jens Stoltenberg cho rằng số lượng hai quan sát viên mỗi nước không bảo đảm tính minh bạch theo quy định của Tổ Chức An Ninh và Hợp Tác Châu Âu OSCE.
Nhìn từ Litva, thông tín viên Marielle Vitureau tại Kudirkos Naumiestis, biên giới với Nga, cho biết dân cư trong vùng đánh giá lo ngại bị Nga xâm chiếm của chính quyền Vilnius là quá đáng:
«Hàng ngày, qua cửa sổ, Jonas Valaitis đều trông thấy nước Nga. Kudirkos Naumiestis từng là thị trấn nằm sát lằn ranh, dòng sông Sesupe là biên giới với Kalinigrad. Ở phía bên kia con sông, là ruộng, đất bỏ trống thuộc khu vực quân sự của Nga. Trại lính thì còn nằm ở mãi rất xa.
Jonas Valaitis là một nông dân cung cấp khoai tây cho cả vùng. Ông không ngại sống ở khu vực giáp giới này. Ông nói: từ khi đường biên giới đóng cửa, cách nay đã 25 năm, ông chưa từng thấy bóng dáng một người lính biên phòng nào lảng vảng bên phía lãnh thổ Nga. Đối với dân cư trong vùng, an ninh được Liên Minh Bắc Đại Tây Dương bảo đảm hơn bao giờ hết.
An ninh được bảo đảm cả ngày lẫn đêm. Trong mắt dân cư sống tại sát vùng biên giới này duy trì một mối bang giao tốt là điều rất quan trọng. Họ cho rằng, lo ngại của Vilnius là quá đáng. Tuy vậy, từ khi xung đột tại Ukraina bùng lên, người dân ở đây lo ngại trước thái độ khó đoán trước của Nga.
Một làn sóng yêu nước đang trỗi dậy tại Litva, quốc gia từng thuộc Liên bang Xô Viết. Năm nay chẳng hạn, ngân sách quốc phòng của Litva đạt 2% so với GDP. Cho dù lãnh đạo Litva tỏ thái độ hòa hoãn, nhưng hiện đại hóa và nâng cao khả năng phòng thủ của Không Quân là một ưu tiên của chính quyền Vilnius».
RFI 17-09-2017

--------------------
Nga oanh kích một đơn vị đồng minh của Mỹ tại Syria

 

Deir al-Zor- Syria. Ảnh minh họa.REUTERS/Khalil Ashawi/File Photo

(RFI): Lực lượng Kurdistan tại Syria cho biết trong khi tấn công truy đuổi Daech đã bị không quân Nga oanh kích hôm 16/09/2017. Liên minh chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo do Mỹ lãnh đạo xác nhận tin này cho dù Matxcơva phủ nhận lời tố cáo.
Theo AFP, đây là lần đầu tiên lực lượng Kurdistan- Syria chống Daech, do liên minh quốc tế ủng hộ, tố cáo bị không quân của Nga, đồng minh của chính quyền Damas, tấn công. Vụ việc xảy ra tại miền đông Syria nơi mà quân đội Syria được Nga yểm trợ và Lực lượng Dân Chủ Kurdistan-Syria do Mỹ hậu thuẫn từ hai hướng khác nhau tấn công vào Deir Ezzor.
Theo thông báo của lực lượng Kurdistan- Syria, một đơn vị của họ khi tiến đến khu kỹ nghệ ở ngoại ô thành phố thì bị không quân Nga và Syria nhắm bắn làm 6 chiến binh bị thương.
Một phát ngôn viên của không quân Nga ở căn cứ Hmeimim, ở miền tây Syria tỏ ra ngạc nhiên và phủ nhận lời cáo buộc này.
Tuy nhiên, trong thông cáo ngày 16/09/2017, liên minh chống Daech do Mỹ điều hợp xác nhận «Nga đã tấn công vào một đơn vị bạn của liên minh và gây thương tích cho nhiều người (...) đầu đạn của Nga» còn để lại trên trận địa nơi mà «Nga biết rõ chiến binh của Lực lượng Dân Chủ Kurdistan-Syria và các cố vấn đang họat động». Theo thông báo này, không một cố vấn nào, hàm ý cố vấn Mỹ, bị thương.
Trong lãnh vực ngoại giao, ngày 15/09/2017, tại vòng đàm phán Astana, Kazakhstan, ba nước bảo trợ là Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ đạt thỏa thuận đưa một lực lượng hỗn hợp đến Ileb, thành phố Syria ven biên với Thổ Nhĩ Kỳ, ở Lattaquié, Hama và Alep để bảo đảm an ninh ở vùng «xuống thang bạo lực».
Tuy nhiên, trái với phản ứng hài lòng của trưởng đoàn Syria, bộ Ngoại Giao Syria ở Damas ra thông cáo không chấp nhận sự hiện diện của lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ trên đất Syria, cho dù dưới hình thức cảnh sát theo dõi thỏa hiệp ngưng bắn giữa chính quyền Syria và phe nổi dậy.
Tú Anh 17-09-2017

--------------------
Đặc sứ Mỹ cảnh báo nguy cơ chia cắt Ukraina

 

Phe nổi dậy thân Nga thao diễn quân sự tại Donetsk, miền đông Ukraina. Ảnh ngày 15/09/2017.Reuters

(RFI): Triển khai một lực lượng duy trì hòa bình tại Ukraina, theo mô hình của Matxcơva là một bước «tích cực» nhưng sẽ gây chia cắt trên lãnh thổ Ukraina nếu không được sửa đổi. Trên đây là tuyên bố của đặc sứ Mỹ về tình hình Ukraina ngày16/09/2017 tại Kiev.
Theo AFP, bên lề hội thảo địa chính trị Yalta European Strategy (YES), đặc sứ Mỹ Kurt Volker khen ngợi nước Nga có thái độ «tích cực» khi đề nghị thảo luận và trình Hội Đồng Bảo An kế hoạch gửi một lực lượng quốc tế bảo vệ an ninh cho thanh tra kiểm sóat việc thực thi hiệp định ngưng bắn ở Ukraina. Tuy nhiên, Kurt Volker cho rằng điều kiện do Nga đề nghị chỉ «gây thêm phân hóa tại Ukraina và tạo ra nhiều chướng ngại hơn là giải quyết vấn đề».
Tuần qua, tổng thống Nga Vladimir Putin đột ngột thay đổi lập trường, từ chống đối sang ủng hộ yêu cầu của Kiev muốn bố trí một lực lượng mũ xanh bảo vệ hoà bình ở miền đông Ukraina, nơi có xung đột giữa phe ly khai thân Nga và quân đội Ukraina.
Tuy nhiên, trái với chủ trương của Kiev, đề xuất của Matxcơva là tập trung lực lượng mũ xanh ở vùng chiến tuyến và với nhiệm vụ duy nhất là bảo vệ thanh tra của Tổ Chức An Ninh Và Hợp Tác Châu Âu OSCE.
Theo nhận định của đặc sứ Mỹ Kurt Volker, nhiệm vụ của lực lượng duy trì hòa bình cần phải bao trùm toàn vùng lãnh thổ nằm trong tay phe ly khai thân Nga để bảo vệ an ninh vừa cho thường dân vừa cho thanh tra quốc tế.
Cũng như Kiev, đặc sứ Mỹ thẩm định là cần phải bố trí lực lượng mũ xanh ở biên giới Ukraina và Nga để ngăn chận vũ khí và chiến binh từ lãnh thổ Nga xâm nhập vào Ukraina tiếp tay cho phe ly khai.
Song song với việc mất bán đảo Crimée, Kiev bất lực nhìn phần lớn lãnh thổ phía đông rơi vào tay phe thân Nga và được Matxcơva hậu thuẫn.
Tú Anh 17-09-2017



--------------------
Thỏa thuận khí hậu Paris: Mỹ duy trì áp lực

 

Thỏa thuận chống biến đổi khí hậu Paris 2015, "tiến trình không thể đảo ngược".REUTERS/Stephane Mahe

(RFI): Toà Bạch Ốc dập tắt hy vọng vừa để ngỏ tại hội nghị khí hậu Montréal khai mạc ngày 16/09/2017. Washington thông báo tái khẳng định lập trường của tổng thống Trump, rút khỏi thỏa thuận Paris nếu như các đòi hỏi của Hoa Kỳ không được chấp nhận.
Trước đó, nhiều nhà đàm phán quốc tế nuôi hy vọng Hoa Kỳ sẽ thay đổi thái độ trong hồ sơ khí hậu, với việc cử một đại diện đến Montréal, Canada. Hội nghị này quy tụ bộ trưởng Môi Trường của khoảng 30 quốc gia với mục tiêu đẩy nhanh việc thực thi thỏa thuận Paris COP 21. Nhưng ngay tối qua, thông cáo của Toà Bạch Ốc là "một gáo nước lạnh". Thông tín viên Jean-Louis Pourtet tường trình từ Washington:
«Ủy viên châu Âu phụ trách hồ sơ này, Miguel Arias Canete, dẫn lời của thành viên phái đoàn Mỹ, theo đó Hoa Kỳ có thể sẽ xem xét khả năng ở lại trong thỏa thuận khí hậu Paris, mà không cần thương lượng lại. Điều này ngay lập tức được giải thích như là lập trường của Washington có thể sẽ mềm dẻo hơn. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ đã bác bỏ khả năng này. Phát ngôn viên Toà Bạch Ốc Sarah Huckabee Sanders: "Không có bất cứ một thay đổi nào trong lập trường của chúng tôi. Tổng thống Trump đã nhiều lần nói rõ ràng là Hoa Kỳ sẽ rút, trong trường hợp không đưa được vào thỏa thuận Paris những sửa đổi có lợi cho đất nước chúng tôi".
Quả thực là không có dấu hiệu nào cho thấy Donald Trump đứng về phía những người bảo vệ môi trường. Ông đã loại bỏ gần như tất cả các biện pháp vì môi trường của người tiền nhiệm Obama. Tuy nhiên, tổng thống Mỹ cũng có thể thay đổi quan điểm, như trong trường hợp Hiệp Định Tự Do Mậu Dịch Bắc Mỹ (NAFTA) hay quy chế đón tiếp trẻ em nhập cư (DACA).
Tổng thống Trump đã để ngỏ cánh cửa cho các thương lượng về khí hậu, đặc biệt với đồng nhiệm Pháp Emmanuel Macron khi đến Paris dự lễ Quốc Khánh 14 Tháng 7. Trong bối cảnh Donald Trump chuẩn bị phát biểu lần đầu tiên trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc vào thứ Ba tuần tới, cũng có thể là tổng thống Mỹ sẽ tỏ thái độ hòa hoãn hơn, để được cộng đồng quốc tế hưởng ứng hơn».

Thỏa thuận Paris không thể đảo ngược

Lập trường xoay như chong chóng của Mỹ dường như không cản trở cộng đồng quốc tế khẩn trương thực thi thỏa thuận khí hậu Paris, thông qua tại hồi tháng 11/2015, nhằm giới hạn nhiệt độ Trái đất tăng không quá 2°C so với thời tiền công nghiệp.
Các trận bão Harvey và Irma gây thiệt hại nặng nề cho miền nam Hoa Kỳ cho thấy không quốc gia nào, dù hùng mạnh như nước Mỹ, có thể tránh được các thảm họa do biến đổi khí hậu gây nên.
Theo AFP, trong buổi họp báo kết thúc hội nghị Montréal, bộ trưởng môi trường Canada Catherine McKenna nhấn mạnh là các quốc gia tham dự khẳng định «Thỏa thuận Paris là không thể đảo ngược, và không thể thương lượng lại».
Ủy viên Châu Âu phụ trách khí hậu Arias Canete cho biết, trước thượng đỉnh COP 24 tại Ba Lan năm tới 2018, cộng đồng quốc tế cần phải thảo ra được các quy định nhằm «theo dõi, kiểm tra và so sánh» mức phát thải của mỗi nước, một bước quan trọng trong việc thực thi thỏa thuận khí hậu. Theo đại diện của Liên Hiệp Châu Âu, các cuộc gặp bên lề Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc vào tuần tới sẽ cho phép làm rõ «lập trường thực sự» của Hoa Kỳ.
Trọng Thành 17-09-2017

--------------------
Thế giới còn có hy vọng chặn được Kim Jong Un?

 

Lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un sau khi phóng thành công của hỏa tiễn Hwasong-12. Ảnh của KCNA ngày 16/09/2017.KCNA via REUTERS

(RFI): Dù xuất bản trước khi Bình Nhưỡng phóng thêm một hỏa tiễn đạn đạo tầm trung bay ngang qua lãnh thổ Nhật Bản hôm thứ Sáu 15/09/2017, các tuần báo Pháp vẫn dành nhiều giấy mực để bàn luận về hồ sơ Bắc Hàn. Trang nhất Le Point đăng ảnh Kim Jong Un đang tươi cười với dòng tựa «Người đang bắt chẹt cả thế giới». Cũng dành trang nhất cho lãnh tụ Bình Nhưỡng, nhưng là một bức chân dung giận dữ, thở ra những cụm khói hỏa tiễn, Le Courrier International đặt câu hỏi: «Ai có thể chận được Kim Jong Un?»

Thế giới từng tránh được chiến tranh nguyên tử trong đường tơ kẽ tóc
Hồ sơ của Le Point điểm qua năm cuộc khủng hoảng hạt nhân đã từng làm cả thế giới hoảng sợ, mà nổi tiếng nhất là vụ hỏa tiễn Cuba năm 1962. Ngày 28/10/1962, chiếc tàu ngầm B-130 của Liên Xô chạy bằng điện và diesel phải trồi lên mặt nước để sạc bình điện, trong lúc bốn chiến hạm chống ngư lôi của Mỹ đang trấn ở đường ranh phong tỏa Cuba.
Cuộc khủng hoảng đã ở vào ngày thứ 14, từ khi Washington phát hiện các địa điểm đặt hoả tiễn của Cuba, nhờ một máy bay do thám. Chỉ huy trưởng Choumkov được lệnh từ Matxcơva sẵn sàng hành động. Căng thẳng lên đến đỉnh điểm. Cùng ngày, CIA loan báo 24 hỏa tiễn ở Cuba đang hướng về Florida. Trong chiếc tàu ngầm B-130, nhiệt độ thay đổi từ 37 lên 57°C: hệ thống máy lạnh bị hư. Choumkov quyết định cho một ngư lôi vào bệ phóng, nhưng viên hạ sĩ quan phụ trách lắp đặt «vũ khí đặc biệt» bị ngất xỉu.
Từ khi hồ sơ lưu trữ của Nga được giải mật vào năm 2001, cộng với lời chứng của các thủy thủ, người ta mới biết rằng đó là một ngư lôi mang đầu đạn nguyên tử, và chiếc B-130 thuộc về một đội tàu ngầm nguyên tử cùng với ba chiếc khác. Nhiệm vụ của họ là bảo vệ 30 tàu hàng, trong đó có 4 chiếc mang theo hoả tiễn hạt nhân chở đến cho Cuba.
Bị truy đuổi, một tàu ngầm khác của Nga là B-59 phải nổi lên rồi nhanh chóng lặn xuống. Chỉ huy trưởng Savitski, đã kiệt sức và không liên lạc được với Matxcơva, cũng ra lệnh chuẩn bị phóng một ngư lôi nguyên tử. Ông ta hét lên: «Chúng ta sẽ khai hỏa, sẽ chết hết, nhưng tất cả cũng sẽ chết theo». Vài sĩ quan, trong đó có Vassili Arkhipov từng phục vụ trên chiếc K-19 mà lò phản ứng hạt nhân đã bị rò rỉ năm trước đó, can ngăn Savitski, tránh được một cuộc chiến tranh nguyên tử thấy rõ. Hôm sau, Khrouchtchev ra lệnh rút lui các tàu ngầm và tàu vận tải, loan báo sẽ tháo dỡ các thiết bị ở Cuba, đổi lấy lời hứa của Mỹ sẽ không xâm lăng đảo quốc.

Kim Jong Un và giấc mơ trị vì bán đảo Triều Tiên

Thế nhưng vì sao người nối dõi của họ nhà Kim chỉ trong 6 năm qua đã cho thử hỏa tiễn đạn đạo và nguyên tử còn nhiều hơn người cha Kim Jong Il trong suốt 17 năm trị vì? Thử đặt mình vào vị trí của Kim Jong Un, thông tín viên Sébastien Falletti của Le Point cho rằng, ngoài mục đích tự vệ, nhà độc tài trẻ tuổi còn mơ được ngự trị trên toàn bán đảo Triều Tiên.
«Thống chế» 34 tuổi áp dụng triệt để những gì đã tuyên bố trong bài diễn văn vào ngày 1 tháng Giêng năm nay: thêm nhiều hỏa tiễn liên lục địa (ICBM) và tăng cường kho vũ khí hạt nhân. Thậm chí Kim Jong Un còn chơi sang hơn: tặng ngay một quả ICBM vào đúng ngày Quốc khánh Hoa Kỳ. Quả bom H được thử vào ngày 3/9, gây ra một trận động đất 6,3 độ Richter là món quà khác cho Washington trong dịp lễ Lao động Mỹ, đồng thời là cái tát cho Tập Cận Bình vào đúng thời điểm hội nghị thượng đỉnh BRICS.
Cheong Seong Chang, chuyên gia của Viện Sejong ở Seoul nhận định: «Từ nay ông ta đã có quả bom, giờ chỉ còn việc nắm được công nghệ đạn đạo, và muốn vậy cần phải thử ICBM ít nhất hai, ba lần nữa». Trở ngại lớn nhất là giai đoạn chạm vào khí quyển, khi đầu đạn phải chịu đựng sức nóng 7.000°C và bị rung chuyển dữ dội.

Ván bài tẩy giữa Donald Trump và Kim Jong Un
Nhưng các chi tiết kỹ thuật không quan trọng mấy nữa. Kim Jong Un đã vượt được thách thức chính trị. Theo Antoine Bondaz thuộc Quỹ Nghiên cứu Chiến lược, Jong Un đã củng cố được tính chính danh của chế độ, đóng vai người bảo vệ đất nước. Bom nguyên tử được coi là «bản sắc», ghi vào Hiến pháp 2012. Kim Jong Un còn dành cho các kỹ sư một ưu tiên hiếm hoi trong chế độ toàn trị này, đó là quyền được thất bại! Nếu trước đây Kim Jong Il giận dữ khi không đạt mục tiêu, thì người thừa kế lại khuyến khích thử nghiệm dù không thành công, miễn là thu thập được những dữ liệu cần thiết.
Mùa Xuân Ả Rập và cái chết bi thảm của Kadhafi - lãnh đạo Libya đã chấp nhận từ bỏ chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt - được Jong Un coi là bài học, và càng muốn sau này được yên nghỉ trong quan tài kính đặt tại lăng Kumsusan như cha ông. Cheong Seong Chang cho rằng mục tiêu tối hậu của Jong Un là chinh phục để thống nhất Triều Tiên.
Chuyên gia này phân tích: «Ông ta không muốn chiến tranh với Mỹ vì không có cửa thắng, nhưng với bom nguyên tử, nhà độc tài hy vọng sẽ khiến Washington không thể can thiệp trong trường hợp hai nước Triều Tiên xung đột. Kim Jong Un biết rằng Hoa Kỳ không dám dùng đến giải pháp quân sự, thế nên cứ việc dấn tới». Một ván bài tẩy nguy hiểm, trước một tổng thống Mỹ khó đoán định.

Một đất nước Triều Tiên, hai chế độ?
Làm thế nào ra khỏi khủng hoảng? Ngồi vào bàn đối thoại, hay tìm cách trừ khử Kim Jong Un? Hồ sơ của Le Courrier International giới thiệu một số giải pháp khác nhau từ châu Á. Tại Nhật Bản, nhà triết học Tatsuru Uchida đề nghị giải pháp êm dịu «Một đất nước (Triều Tiên), hai chế độ»: thống nhất bán đảo Triều Tiên và thành lập một liên bang.
Ông Uchida lý luận, nếu xảy ra chiến tranh Mỹ-Triều, Hoa Kỳ có thể phóng các hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa sang Bắc Hàn. Nhưng với tầm vóc tấn công nguyên tử như thế, phóng xạ sẽ bay sang cả Nam Hàn, Trung Quốc, Nhật Bản và Nga. Liệu Mỹ có dám gánh lấy trách nhiệm đã biến bán đảo Triều Tiên, vùng Primorsky của Nga (mà thủ phủ là Vladivostok) và đông bắc Trung Quốc thành hoang mạc? Ngay cả bạo chúa Tần Thủy Hoàng và đại đế Napoléon I cũng chẳng dám xóa sổ một đất nước 24 triệu dân trên bản đồ.
Trường hợp một hàng không mẫu hạm Bắc Hàn ngược dòng sông Hudson, bắn hỏa tiễn vào Manhattan, lại là chuyện khác. Cuộc xung đột có thể chỉ giới hạn ở việc tập trung không kích vào các nhà máy nguyên tử Bắc Hàn, không gây thiệt hại lớn cho dân chúng. Nhưng dù các cơ sở hạ tầng thiết yếu, bệnh viện không bị hư hại, nhưng chính quyền nào sẽ quản lý? Người Mỹ đã từng lật đổ các chế độ độc tài ở Afghanistan, Libya, Iraq, lập nên các chính quyền dân chủ, nhưng chưa bao giờ đạt được mục tiêu. Nhật Bản là thành công duy nhất, cách đây đã 72 năm. Có lẽ nên giao cho người Bắc Hàn điều hành đất nước họ, nhưng có một giải pháp nhẹ nhàng hơn: «Một đất nước, hai chế độ» theo kiểu Hồng Kông.
Kịch bản này từng được Kim Il Sung (Kim Nhật Thành) đề nghị với đồng nhiệm Nam Hàn Chun Doo Hwan năm 1980. Được đặt tên là «Cộng hòa Dân chủ Liên bang Koryo» (tức Cao Ly, tên cổ của vương quốc thế kỷ 10-14, nay là bán đảo Triều Tiên), quốc gia mới sẽ là liên bang gồm hai Nhà nước, mỗi bên giữ nguyên chế độ chính trị. Dự định không thành, vì miền Bắc đòi hỏi rút hết quân Mỹ đang đóng tại miền Nam. Đến năm 2000, Kim Jong Il (Kim Chính Nhật) lại đưa ra với tổng thống Nam Hàn Kim Dae Jung. Đối với Kim Jong Un (Kim Chính Ấn), giải pháp này có lẽ cũng không tệ, nếu được thoải mái ngự trị trong «vương quốc», khỏi bị stress trước nguy cơ nổi dậy, đảo chính.

Hiểm họa tiềm tàng khi Bình Nhưỡng sụp đổ
Vấn đề gây lo ngại lâu nay vẫn là tình trạng hỗn loạn một khi Bình Nhưỡng sụp đổ, sẽ có hàng chục, hàng trăm ngàn người chạy sang các nước láng giềng tị nạn. Không chỉ người tị nạn, mà còn những mối nguy hiểm lớn hơn rình rập. Bắc Hàn sở hữu một lượng lớn vũ khí, ma túy và đô la giả. «Dirty business» vốn là chính sách nhà nước, giá bán những «sản phẩm» này trên thế giới rất cao. Chế độ bị sụp, các lực lượng khác nhau sẽ tranh giành lợi ích. Kịch bản tệ hại nhất là các phe nhóm quân sự trang bị vũ khí hiện đại sẽ đi đánh thuê cho Trung Quốc, Nga, Hoa Kỳ. Hoặc các giới chức điều hành loại kinh doanh bẩn này sẽ phục vụ cho mafia quốc tế.
Theo một số ước tính, bộ binh Bắc Hàn có khoảng 1,02 triệu lính, hải quân 60.000 và không quân 110.000; cộng thêm 4,7 triệu quân dự bị, 3,5 triệu Hồng vệ binh công nông, 190.000 công an. Nói cách khác, khoảng 10 triệu/24 triệu dân được huấn luyện để giết người. Cần nhắc lại ở Iraq, do Mỹ giải thể Vệ binh Cộng hòa của Saddam Hussein, nhiều thành viên lực lượng này sau đó trở thành hạt nhân của tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo (IS, Daech). Nhưng Vệ binh Cộng hòa Iraq chỉ có 70.000 quân, còn 10 triệu lính Bắc Hàn thất nghiệp, liệu có tham gia các lực lượng khủng bố hay không?

Một con người bắt nạt được cả thế giới
«Hòa hoãn chỉ dẫn đến thất bại». Đó là ý kiến của Vinh Kiếm (Rong Jian), nhà phê bình độc lập Trung Quốc, đăng trên tờ Liên hiệp Tảo báo (Lianhe Zaobao) của Singapore. Ông chỉ trích sự thụ động, tính toán của Bắc Kinh trong hồ sơ Bắc Hàn, đã khiến cho tình hình ngày càng trầm trọng thêm.
Hoa Kỳ đóng vai trò chủ đạo, nhưng Donald Trump thực dụng kiểu con buôn, lại bị Trung Quốc và Nga thọc gậy bánh xe, còn Nam Hàn muốn hòa giải. Nhật và Hàn không hề muốn dùng giải pháp quân sự Bình Nhưỡng, và dù có muốn cũng không có phương tiện. Seoul rất sợ một Triều Tiên thống nhất bằng vũ lực, vì điều đó có nghĩa là kinh tế sẽ bị thụt lùi 50 năm; còn Tokyo bị ràng buộc bởi Hiến pháp chủ hòa.
Tất cả dẫn đến kết luận: cơ chế hòa dịu của quốc tế chỉ tạo nên môi trường thuận lợi cho Bình Nhưỡng phát triển vũ khí hạt nhân. Chỉ trong hơn một chục năm, Bắc Hàn đã trở thành mối đe dọa nguyên tử cho tất cả các nước Đông Á. Sự kiện một quốc gia nhỏ bé (đúng ra chỉ là một con người) có thể bắt chẹt các nước phát triển, trong đó có Hoa Kỳ và Trung Quốc, là điều nhục nhã nhất trong lịch sử chính trị quốc tế và nhân loại.

Kịch bản quốc tế tuyên chiến với Bắc Hàn
Thế thì phải làm thế nào bây giờ? Nếu tiếp tục hòa hoãn, coi như công nhận tính chính danh của chương trình hạt nhân Bắc Hàn, dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang nguyên tử ở Đông Á, tức là nói lời vĩnh biệt với hòa bình. Theo tác giả Vinh Kiếm, nay chỉ còn cách năm nước Trung, Nga, Mỹ, Nhật, Hàn thật sự liên kết lại để đối phó, và thời gian không còn nhiều nữa.
Trước tiên, Liên Hiệp Quốc cần tuyên bố chế độ Bắc Hàn là vô nhân đạo nhất kể từ sau Đức quốc xã, kêu gọi cộng đồng quốc tế đoàn kết lại. Ba cường quốc Mỹ, Nga, Trung phải tay trong tay để giải quyết dứt điểm hồ sơ này.
Thứ hai, lập tức ra nghị quyết trừng phạt, chấm dứt hẳn mọi quan hệ kinh tế với Bình Nhưỡng, tiến hành cấm vận toàn bộ, đặc biệt là dầu lửa, khoáng sản, ngũ cốc. Tạm ngưng mọi viện trợ nhân đạo, phong tỏa tất cả các kênh tiếp tế.
Thứ ba, cộng đồng quốc tế mà đứng đầu là Hoa Kỳ, với sự đồng ý của Liên Hiệp Quốc, tuyên bố chiến tranh với Bình Nhưỡng. Các nước liên quan huy động quân đội và triển khai hệ thống lá chắn hoả tiễn; Trung, Nga, Mỹ, Nhật, Hàn đồng thanh công khai lâm chiến, riêng Nam Hàn cho di tản chiến thuật dân cư. Trước áp lực khủng khiếp về kinh tế lẫn quân sự, Bắc Hàn sẽ phải chọn lựa, hoặc từ bỏ vũ khí hạt nhân, hoặc chấm dứt sự hiện hữu.

Vẫn còn có thể hạ gục Kim Jong Un, nhưng không thể chần chờ
Theo tờ The Wall Street Journal được Le Courrier International trích dịch, «Cần phải trừ khử Kim Jong Un thôi!». Một cuộc tấn công quân sự chỉ là giải pháp cuối cùng, vì Washington còn có thể gây áp lực đồng bộ lên Bình Nhưỡng trên nhiều lãnh vực: ngoại giao, thông tin, quân đội, kinh tế, tài chính, tình báo và luật quốc tế.
Về ngoại giao, Hoa Kỳ có thể tăng mạnh sức ép lên một số nước để buộc cắt đứt hoặc hạn chế mối liên hệ với Bắc Hàn. Tuy chế độ Bình Nhưỡng để cao tự cung tự cấp, nhưng rất cần kết nối với thế giới bên ngoài để thu về ngoại hối, nguyên liệu và công nghệ. Về thông tin, những người đào thoát đã cung cấp không ít. Hoa Kỳ và đồng minh phải nỗ lực thêm để cổ vũ giới tinh hoa bỏ ngũ hay nổi dậy. Về quân sự, triển khai lá chắn hoả tiễn, vũ khí quy ước và thậm chí vũ khí nguyên tử chiến thuật nhằm răn đe.
Trên lãnh vực kinh tế, Bình Nhưỡng nhờ đến một mạng lưới thương nhân Trung Quốc để né tránh cấm vận và lập ra các đối tác thương mại hợp pháp. Trừng phạt mạng lưới này sẽ làm tổn thương nền kinh tế miền Bắc. Về tài chính, hồi tháng Sáu Washington đã trừng phạt Ngân hàng Đan Đông, nay nên nhắm đến các ngân hàng lớn hơn. Ngành tình báo dưới thời ông George W. Bush đã giúp ngăn chận Bắc Hàn xuất khẩu vũ khí, cần mở rộng đối với các mặt hàng xuất khẩu khác.
Cuối cùng là luật pháp quốc tế. Năm 2014, một ủy ban điều tra của Liên Hiệp Quốc định đưa vấn đề vi phạm nhân quyền tại các trại cải tạo Bắc Hàn ra trước Tòa án Hình sự Quốc tế, nhưng Trung Quốc và Nga bênh vực Bình Nhưỡng. Nếu chế độ đã sống sót sau trận đói khủng khiếp trong thập niên 90, thì năm nay, bóng ma nạn đói lại đang đe dọa vì mất mùa ngũ cốc đến 30%; và người dân Bắc Hàn nay đã biết ít nhiều đến thế giới bên ngoài, sẽ khó chấp nhận.
Tờ báo cho rằng dùng áp lực viện trợ lương thực để làm sụp đổ một chính phủ có vẻ phi đạo đức, nhưng Bắc Hàn là một trường hợp đặc biệt. Viện trợ trong quá khứ là một sai lầm, đã giúp duy trì một trong những chế độ tồi tệ nhất lịch sử. Theo Liên Hiệp Quốc, gần 40% dân số miền Bắc bị suy dinh dưỡng, trong khi chính quyền vẫn đổ những số tiền khổng lồ vào việc chế tạo vũ khí. Vì vậy giải pháp nhân đạo nhất chính là làm kết thúc càng nhanh càng tốt Nhà nước Bắc Hàn.
The Wall Street Journal kết luận, ngoài giải pháp quân sự, Hoa Kỳ và đồng minh chưa bao giờ khai thác tất cả các khả năng khác. Washington vẫn còn có thể đánh gục Kim Jong Un, nhưng tình thế đã gấp gáp lắm rồi.
Việt Nam cũng suýt phải lãnh bom nguyên tử
Cuộc khủng hoảng hoả tiễn Cuba đã làm quên đi nhiều vụ trước đó, mà việc sử dụng loại vũ khí hủy diệt đã được nêu ra. Người Mỹ đã đề cập đến trong chiến tranh Triều Tiên 1950 rồi 1953, để chống lại Bắc Hàn và Trung Quốc. Khi thất bại thấy rõ trong trận Điện Biên Phủ, Pháp đã đề nghị đồng minh Mỹ sử dụng để tấn công Việt Minh, nhưng không được chấp nhận. Năm 1956, khi Pháp và Anh đổ bộ xuống kinh đào Suez của Ai Cập, đến lượt đồng minh Liên Xô của ông Nasser đe dọa: Matxcơva sở hữu bom H từ năm 1953.
Năm 1958, để cứu các đảo Kim Môn (Quemoy) và Mã Tổ (Matsu) bị Trung Hoa cộng sản dội bom, người Mỹ đưa vũ khí nguyên tử đến hỗ trợ Đài Loan, khiến Mao Trạch Đông đành phải nhượng bộ. Đến năm 1969, cuộc xung đột Nga-Trung xung quanh dòng sông Oussouri (Ô Tô Lý Giang, theo tiếng Hoa) và ở biên giới Tân Cương khiến Matxcơva gợi ý cho Mỹ «tiên hạ thủ vi cường», đánh vào các cơ sở hạt nhân Trung Quốc. Nixon không đồng ý và báo cho Bắc Kinh. Cuộc khủng hoảng dừng lại ở đó, trong một thế giới mà sau sự cố làm dựng tóc gáy ở Cuba, ai nấy đều hiểu rằng nguyên tử là bảo đảm tốt nhất để hạ nhiệt.
Thụy My 16-09-2017



--------------------
Bắc Kinh phản đối Nhật đầu tư vào Đông Bắc Ấn Độ

 

Biên phòng Ấn Độ canh gác cửa khẩu Bumla, biên giới Ấn-Trung, bang Arunachal Pradesh. Ảnh chụp ngày 21/10/2012.©AFP PHOTO/ BIJU BORO

(RFI): Hôm qua, 15/09/2017, Trung Quốc đã lên tiếng phản đối việc Nhật Bản có các kế hoạch gia tăng đầu tư vào các bang ở miền Đông Bắc Ấn Độ, vì cho rằng đây là những vùng đang tranh chấp giữa Bắc Kinh và New Delhi.
Sau cuộc họp thượng đỉnh tại Gujarat cách đây hai ngày, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã ra tuyên bố chung về việc đẩy mạnh đầu tư của Nhật Bản vào miền Đông Bắc Ấn Độ. Ông Abe đã đến thăm Ấn Độ trong hai ngày 13 và 14/09, và nhân dịp này đã dự lễ khởi công đường tàu cao tốc đầu tiên ở nước này, công trình do Nhật giúp xây dựng.
Phản ứng về kế hoạch đẩy mạnh đầu tư Nhật Bản vào miền Đông Bắc Ấn Độ, hôm qua, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh (Hua Chunying) tuyên bố rằng đường biên giới giữa Ấn Độ và Trung Quốc chưa được hoàn toàn xác định. Tuy không nói đến tên của bang Arunachal Pradesh của Ấn Độ, nhưng phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc khẳng định vẫn còn tranh chấp ở các khu vực phía đông đường biên giới Ấn-Trung.
Bà Hoa Xuân Oánh khẳng định là Bắc Kinh và New Delhi đang thương lượng để tìm ra một giải pháp «hợp lý và công bằng», có thể được cả hai bên chấp nhận. Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc yêu cầu là «các bên thứ ba», ám chỉ Nhật Bản, không được can thiệp vào việc giải quyết tranh chấp này.
Thanh Phương 16-09-2017