Điểm sách: Tập truyện ngắn
Tiếng Hót Vành Khuyên của tác giả Tiểu Thu

Xin giới thiệu tập truyện ngắn, Tiếng Hót Vành Khuyên, qua bài điểm sách của nhà văn Phong Vũ. Tác giả của Tiếng Hót Vành Khuyên, một tiểu thư miệt lục tỉnh, là nhà văn cựu hoa khôi Sa Giang, nay định cư tại Montreal, Canada.
***
Vành khuyên là một loài chim sống nhiều trong thôn quê miền Bắc, sau này được đem giống vào miền Nam. Có nơi gọi loài chim có tiếng hót thánh thót này là chim khuyên, dân Nam Bộ thì gọi là chim quyên...
Chim quyên ăn trái nhãn lồng,
Lia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi !
Vành khuyên có bộ lông giống như màu ô-liu ánh lục, ức hay các phần dưới màu trắng hay vàng nhạt, và một vài loài có lông hông màu vàng sẫm. Chim vành khuyên có đôi mắt đặc biệt với đường viền trắng vòng quanh. Với giọng hót trong và cao, Vành khuyên được xếp chung chung họ của loài Họa mi.|
Sở dỉ tôi nói vòng vo về loài chim này, vì tôi vừa nhận được tuyển tập truyện ngắn có tên "Tiếng Hót Vành Khuyên", tác giả Tiểu Thu ở Canada gửi tặng. Ngay ngoài bìa, hình một cô chim khuyên đậu trên cành hoa tím, mỏ của cô đang ngậm túm tím một cánh hoa, và đôi mắt viền trắng như say sưa với mùi nhụy ngọt ngào!
Đây cũng là tựa đề của truyện ngắn thứ 8 trong số 11 truyện trong quyển sách này. Bìa sau lẫn trong bầu trời thiên thanh, là hình của tác giả trong chiếc áo dài tươi thắm với các đoá hoa hồng trên ngực áo. Đấy, nhà văn nữ Tiểu Thu ; một kẻ xa quê, trãi tâm tình nỗi nhớ qua các mẫu chuyện, viết về quê hương thôn xóm dấu yêu ngày cũ.

Nhà văn Tiểu Thu

Truyện thứ nhất "Cô Nam Kỳ Đáng Yêu", là một câu chuyện tình vượt thời gian. Đôi bạn lấy nhau đã bốn mươi năm rồi, mà tưởng như mới chừng hôm qua. Chàng người Bắc, nàng người Nam. Duyên phận đưa đẩy cho hai kẻ gặp nhau trong một ngày đầu năm. Chàng thanh niên Bắc kỳ theo một người bạn cùng lớp cùng trường Petrus Ký về Cao Lãnh ăn Tết. Nơi đây trong khung cảnh êm đềm, mộc mạc của thôn xóm miền Nam, một mối tình trong trắng đã nảy nở giữa cô em gái người bạn và chàng trai kia..Yêu nhau chân thành, tình yêu thăng hoa biến thành cuộc hôn phối bất diệt. Đến bốn mươi năm sau, con cái đã lớn khôn, mà mối tình từ đất Vĩnh này vẫn mãi mãi tươi thắm, dù cho phải tha phương qua đến xứ người...
Truyện thứ hai "Thằng Lượm", Một đứa bé bị bỏ rơi, được cặp vợ chồng nghèo đem về nuôi nấng từ nhỏ, và đặt tên là Lượm. Cuộc đời của thằng bé Lươm này cũng ly kỳ éo le như trong truyện tiểu thuyết dân gian của cụ Hồ Biểu Chánh.
Đôi trai gái yêu nhau sâu đậm. Nàng vì quá yêu nên trao tấm trinh tiết cho chàng trai trong một phút say mê. Phút ân ái trở thành giây oan. Người con gái mang thai, và bị gia đình cấm ngăn không được lấy người mình yêu, phải đến xứ xa để sanh con, và sau đó phải trao con cho người xa lạ, và không bao giờ biết đứa bé vừa chào đời đã lưu lạc về đâu. Sau đó gia đình ép buộc người con gái đáng thương kia phải về làm vợ người đàn ông giàu sang mà gia đình đã chọn từ trước.
Éo le, cai đắng suốt bao năm dài. Ai ngờ tạo hóa còn thương cho số phận oan nghiệt, nên trong một lần về quê chơi tình cờ đã gặp lại đứa con mình bị ép dứt đi từ hơn mười năm trước...
Tôi đọc rồi thấy thương cho số phận phụ nữ Việt Nam ở thế hệ cũ. Bao luân lý cổ điển, bao khuôn vàng thước ngọc đã đúng khung cuộc đời người con gái trong đó, như một con chim bị nhốt vào lồng son.
Câu chuyện thứ ba trong sách có tựa đề là "Mình Ơi". Nhà văn Tiểu Thu đặt tựa truyện thật hay, và thật dễ thương. Chữ "mình ơi" chỉ có dân miền Nam mới dùng. Không biết ai đã đặt ra lối gọi này, nhưng trong đó bao gồm đủ cả sự ngọt ngào, thân mật và cả nét "nũng nịu" cũng có trong hai tiếng kêu nhẹ nhàng kia.
Trong câu chuyện này, nhà văn Tiểu Thu đã đẩy đưa câu chuyện một cách khéo léo, nhứt là cách dùng chữ mang hai nghĩa bóng, đen, rất xát ý của dân Nam bộ. Câu chuyện kể về đôi kẻ yêu nhau, nhưng bên chồng tỏ ý khinh thường gia đình cô gái không môn đăng hộ đối. Lòng tự trọng, và tự ái cho danh dự gia đình bị xúc phạm, nàng cương quyết từ hôn, cho dù chàng trai tha thiết yêu mình. Sau đó nàng về làm vợ một anh chàng tuy yêu vợ nhưng có tính hào hoa, cứ như ong, như bướm bay lã lướt các cành hoa khác. Tuy hiền lành, như trước cảnh chồng định cưới vợ bé, nàng nổi cơn ghen...truyền thống của đàn bà, tổ chức một cuộc đánh nghen dứt điểm. Sau lần đó, chồng nàng thay đổi tính tình, hết lòng thương yêu vợ, không còn theo đuổi các bóng hồng khác. Hạnh phúc trở lại với đôi vợ chồng son, và đêm đêm trong bóng trăng chiếu lung linh qua cửa sổ, trên chiếc giường ấm cúng lại vang lên những "mình ơi" khe khẻ của người vợ...
Truyện thứ tư trong tập truyện, là chuyện "Thoáng Hương Xưa". Đọc truyện này tôi nghĩ rằng nhà văn Tiểu Thu đã nói hộ cho những người đã sống ở xứ người từ lâu. Họ đã hội nhập vào xã hội chung quanh một cách thành công. Chính điều đó, mới khiến họ phân tích được những sự khác biệt, giữa hai nền văn hóa khác nhau. Giữa đông và tây, người mới và kẻ cũ. Giữa người đi làm và kẻ được "bảo lãnh". Hàng ngày họ nhìn thấy những mâu thuẩn dị biệt trong cuộc sống. Bao số phận may mắn và kém may mắn. Nhưng có một số người, không nhận thức được những điều khác biệt đó, lại mang thêm tính ích kỷ, vô trách nhiệm, vô tình tạo ra bao khó xử cho người chung quanh.
Trong tâm hồn những người còn mang nhiều hoài niệm cũ, khi có với một hình ảnh, một âm thanh, chút màu sắc hay mùi vị nào đó chợt hiện lên, cũng đủ làm sống lại bao kỹ niệm của những ngày xưa cũ..
Còn nhiều truyện ngắn khác đang chờ người đọc khám phá những góc cạnh, những tâm sự mà người viết muốn gửi gấm trong đó.
Thí dụ như truyện ngắn chủ đề của quyển sách này là câu chuyện thứ tám có tựa đề "Tiếng Hót Vành Khuyên". Nhân vật chính là cô gái tên Mai họ trường Chu Văn An Sàigòn. Quê cô ở Cao Lãnh. Trong một đêm văn nghệ do trường tổ chức, nghe bài hát Trường Làng Tôi, đã khơi lại trong cô nữ sinh những ngày thân ái nơi quê mẹ. Sau này bỏ nước ra đi, cô nữ sinh ngày xưa giờ đã là một thiếu phụ trẻ đẹp, sống hạnh phúc với chồng con nơi xứ người. Nhưng có bao đêm trăn trở, các hình ảnh xưa cũ ngày nào vẫn luôn len vào hồn cô, đưa cô trở về cuộc thơ ấu ngày xưa trong giấc mộng. Cô mơ thấy lại chiếc lồng nhỏ bé, có một chú chim vành khuyên tuyệt đẹp đang nhảy nhót bên trong, mà ai treo lũng lẵng bên cửa sổ lớp học. Chú chim vành khuyên này cũng là một đề tài khá sôi nổi đối với tuổi học trò,. Một câu chuyện tình giữa người thầy giáo và một cô học trò đã gây bao nhiêu xáo trộn, và xôn xao cho dư luận trong vùng.
Với sức mạnh của tình yêu, hai người đã tìm cách để vượt qua sự cấm đoán của gia đình, dù phải đối đầu với sự dè xiểm, chê bai của dư luận. Cuối cùng tình yêu chân thật đã thắng nghịch cảnh. Hai kẻ yêu nhau được toại nguyện gần nhau.
Đọc xong chuyện này tôi thấy rằng, nhà văn Tiểu Thu có lối tả người tả vật thật hay ho và ý nhị. Chị dùng những từ ngữ thật bình dân, và thật Nam kỳ. Lối viết ấy là sự hoà hợp giữa một Hồ Biểu Chánh xưa, và một Hồ Trường An nay, thêm vào những khôi hài, lí lắc ý nhị của một cô gái nhìn đời bằng cặp kính hồng. Và cuộc đời là những chuổi ngày bình yên, chiến tranh còn xa lắc chân trời, chưa đem những áng mây đen sủng nước mắt tưới xuống cuộc sống hai miền. Nhà văn Tiểu Thu viết về cuộc sống ngày trước trong làng, trong mạc miệt vườn và sau này cả trên đô thị, thành phố nơi chị theo học. Ký ức chị thật tốt, thật tỷ mỉ từng chi tiết một. Đọc văn chị như xem một cuốn phim tài liệu về xã hội miền Nam trước khi đổi đời.
Có một câu chuyện khác mà tôi muốn nhắc đến là truyện ngắn thứ 7 "Đời Còn Có Nhau". Câu chuyện thật có hậu, chứ không như những câu chuyện khác về chuyện tớ gái bị cậu chủ vùi hoa dập liễu rồi bỏ rơi. Đàng này cậu chủ đã hết lòng thương yêu cô tớ gái, dù rằng có nhiếu tiểu thư con nhà đài các khác sẵn sàng để phối duyên với cậu. Tôi nhớ đến chuyện công tử Bạc Liêu đã làm hại biết bao đời con gái tá điền trong trắng rồi ngoãnh mặt làm ngơ.
Thế nhưng cũng gì câu môn đang hộ đối, cậu chủ phải đi lấy vợ khác, còn cô tớ gái và người mẹ đã ra đi sau khi biết con mình mang thai của cậu chủ. Nhưng duyên số đưa đẩy, cuối cùng hai người đã gặp lại nhau sau bao năm trời xa cách, và sau bao sóng gió nghiệt ngã của cuộc đời. Những câu chuyện như vậy vẫn thường xảy ra trong xã hội Việt Nam khi trước. Lúc mà giai cấp giàu nghèo là hai đối tượng không thể hoà hợp. Khi mà phong kiến còn là bức tường cổ hủ phân chia bao mối tình, bao cuộc sống.Nạn cường hào ác bá trấn áp người dân trong làng xã xa xôi, gây bao đau khổ, tan nát cho những cuộc đời nghèo nàn của tá điền, nông dân thuở ấy.
Trong truyện ngắn thứ 5 "Dưới Cội Sung Già", theo tôi thì đây là một trong những chuyện hay nhất của tập truyện này. Oan trái kéo dài không dứt từ tình yêu biến thành hận thù. Cho hay trên đời này, thù riêng, thù nhà có thể quên được nhưng..tình thù thì không. Từ mối hận lòng vì chậm chân hơn người bạn thân trong việc cùng đeo đuổi một người con gái đẹp. Chàng thanh niên thất tình đành cưới vợ khác, theo kiểu câu thơ "Nếu biết rằng em đã có chồng, anh về cưới vợ thế là xong. Vợ anh không đẹp bằng em lắm, nhưng cũng cho anh bớt lạnh lùng"...Nhưng chút lạnh lùng không thể bù đắp kia đã khiến người thanh niên rắp tâm hại gia đình bạn, từ một tổ ấm hạnh phúc biến thành tang tóc, khổ đau. Người vợ mất chồng hiểu tình đời đen bạc nên bỏ xứ đưa con dại ra đi, qua đất khách làm ăn.
Nhưng, oan nghiệt vẫn chưa dừng lại đó. Tiếp tục dai dẵng kéo dài đến thế hệ thứ hai. Người con muốn trả thù cho cha, nên về lại xứ sở cũ với ý định hại đời con gái của người đã gây nên cái chết của cha mình khi trước. Cuối cùng sự ngây thơ, lòng quãng đại và tình yêu đã như luồn gió sớm, thổi tan đám mây hận thù. Trong không cảnh êm đềm, bình dị của làng quê, những đoá sen của tình yêu đâm chồi...
Nhà văn Tiểu Thu có lối tả cảnh thật hay, và tuyệt hảo. Người đọc có thể thể thấy được trong trí cảnh bóng mây in bóng lồng lộng trên mặt ao. Những hàng dừa cong mình, đong đưa tàu lá, lã lơi cùng gió.
Con sông trầm mặc, thả dòng suy tư lên xuống mỗi ngày. Chị viết về cả những hình ảnh đơn sơ nhất cũng trở nên duyên dáng lạ, như những chùm hoa soài vàng, tươi óng ánh trong ánh nắng ban mai. Những bụi sậy gầy yếu, cao ngất ngưỡng theo gió đồng.
Chị viết một đoạn tả chân:...Bên kìa bờ, mấy bụi vạn thọ vàng rực rỡ đang cười cợt với đám mồng gà đỏ coi thiệt vui mắt. Đám bông móng tay đủ màu, hồng, trắng, tím cũng đâu chịu thua, thi nhau khoe sắc thắm. Mấy con bướm xí xọn đuổi bắt nhau, đôi cánh chấp chới trong nắng vàng. Con chim chìa vôi đậu trên cây sậy ốm yếu, dong đưa, liếc mắt nhìn Liễu Thu rồi hót lên một tràng như muốn chào hỏi khiến nàng bật cười. Con chím nhún mình cất cánh bay đi..(trong "Dưới Cội Sung Già").
Hay trong một đoạn văn bình dị khác:...Cây sung già nua thân xù xì tại bến đò. Núp dưới bóng mát đó, chị hạnh tươi cười mời những khách bộ hành qua lại mua những chùm mía ghim ngọt ngào, những chén bánh bột lọc chan nườc dứa mát rượi và nhứt là tiếng hót của chú chim vành khuyên màu xanh, ức vàng, nhảy lung tung trong lồng, cặp mắt đen nhánh lúng liếng nhín qua nhìn lại...(Tiếng Hót vành Khuyên")..
Trong khung cảnh êm đềm của thôn quê, cái nhìn của nhân vật cũng trở nên trữ tình, và thơ mộng hơn:
...Lúc này lại là mùa nhãn. Hào định ra hái ít chùm. Chưa qua khỏi mấy bụi chuối già hương lá xanh biếc, phe phẩy trong gió sớm, Hào đã nghe tiếng sột soạt bên hướng mấy cây nhãn trong góc vườn. Chàng thận trọng núp sau bụi chuối nhìn. Thì ra Lụa đang cầm cái lồng đưa lên hái mấy mấy chùm nhãn nặng trĩu đong đưa trên cây. Hào không bước ra vội mà đứng đứng nhìn cô gái cho mãn nhản. Lụa cao vừa tầm. Mái tóc đen óng mượt kẹp gọn bằng chiếc kẹp đồi mồi dài tới thắt lưng. Cô ngước lên để lộ chiếc cổ trắng ngần, thon dài như cổ thiên nga. Lúc cầm cái lồng tre đưa lên cao, Lụa rướn mình, khuôn ngực căng phồng dưới làn áo mỏng, thật tràn trề sức sống...(trong "Đời Còn Có Nhau").
Mười một chuyện ngắn trong tập sách này là mười một câu chuyện tiêu biểu cho lối viết của nhà văn Tiểu Thu. Chị viết như đang kể chuyện xưa, tích cũ cho người đọc nghe. Có những câu chuyện thật trong ký ức, và cả cuộc đời của chị trong ấy. Có khi là lời kể lại của người thân trong gia đình.
Lối văn của Tiểu Thu khiến người xem không thể đặt sách xuống, một khi đã bắt đầu đọc vào một truyện nào đó. Bối cảnh trong chuyện tuy đôi lúc có nhiều tiểu tiết, khiến người đọc khó nhớ hết tên nhân vật trong đó (trường hợp truyện của nữ sĩ Quỳnh Dao) nhưng là những tiểu tiết gây nhiều lý thú, và bất ngờ về sau.
Một điểm đặc biệt về lối viết của nhà văn Tiểu Thu, những câu chuyện đều có kết cuộc đẹp và có hậu, tây phương thì nói "Happy Ending". Điều này chứng tỏ người viết là một kẻ có lòng đôn hậu, thích đem niềm vui đến cho kẻ khác. Chị thích nỗi mừng đoàn tụ sau khi ly tan, hạnh phúc sau khi đau khổ, như người ta hay nói sau cơn mưa trời lại sáng.

*Thôn nữ Sa Giang (toubibe Tư Thành)

Đây là tác phẩm thứ nhì của nhà văn Tiểu Thu. Tác phẩm thứ nhất chị đã xuất bản năm 2002, tập truyện ngắn "Sóng Nước Tình Quê".
Chị và gia đình đang sinh sống tại Canada, nơi người ta thường gọi đùa là xứ của "tuyết lạnh tình nồng". Chị xa quê hương, nhưng tâm hồn chị không xa. Trong lòng chị vẫn đầy ắp những bóng tre lối cũ. Vẫn vằng vặc sáng ánh trăng, vẫn lung linh ánh bạc trên sông nước.
Tôi cảm ơn chị đã đem đến cho tôi, cho độc giả những hình ảnh thân thuộc, yêu dấu ngày nào của nước non. Nhất là những cảm xúc riêng tư khi đọc những bài viết của Tiểu Thu về vùng đất miền Nam trù phú, những quận lỵ quen thuộc của vùng Cao Lãnh, Sa Đéc, Vĩnh long quê tôi.
Con sông Tiền Giang mang phù sa bồi đắp cho cây ngọt trái lành trên vùng đất Cửu Long. Người dân địa phương trìu mến gọi là con sông cái, bát ngát đôi bờ. Bên lỡ bên bồi, bây giờ qua bao nhiêu năm mưa nắng, làng xóm có bao nhiêu đổi thay, người đi người về. Nhưng lòng người vẫn mãi nhớ về cố hương, nhớ lại một quãng đời, gốc gác ông cha mình nơi đó.
Cảm ơn chị Tiểu Thu, chị đã đem tiếng hót thánh thót của chim quyên đến những cuộc đời viễn xứ. Đem lại bao ngọt ngào, thắm đượm tình sâu nghĩa nặng của quê nhà, như câu ca dao "Chim quyên ăn trái nhãn lồng. Lia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi.."
Tháng Bảy, 2008
Phong Vũ
Nhà văn Tiểu Thu hiện là một trong những ngòi bút chủ lực rất tích cực của Văn Đàn Đồng Tâm.
http://vandandongtam.net
Để có copy sách, xin liên lạc trực tiếp với tác giả. Email: tieuthunguyen@hotmail.com, hay võ sư Wushu Tư Thành: Email: wushumaster.tuthanh@gmail.com.