Mỗi năm đến hè...

Phan

"...mỗi năm đến hè lòng man mác buồn... chín mươi ngày qua..."
"Hát dở quá cha ơi! Nín giùm chút đi. Tôi nói cho nghe nè..."
"Ủa! Ông cũng biết nói nữa hả? Tôi tưởng ông biết gâu gâu thôi!..."
"Tôi đâu có trí thức như ông mà biết sủa!"
"Vậy, ăn trái bắp hấp đi, cho giống... con vịt!"
"Là sao?"
"Con vịt ăn bắp tại nó kêu cạp cạp. Có vậy không biết thì nói ai nghe!"
"Bắp hấp, bắp nướng là ăn với BBQ..."
"... thì hôm nay ăn bắp trước đi. Mai mua BBQ lại đây mới có cái nướng. Không lẽ, tôi tự đi mua rồi về nướng cho ông ăn. Chưa tới tháng 7 mà!"
"Ai là cô hồn thì nấy mới nhớ tháng 7, chứ ai nhớ..."
Câu chuyện bớt hiềm khích, ngang phè nhờ bắp ngọt. Hễ có ăn là người ta xích lại gần nhau vì trong thực phẩm nào cũng có chất keo nhân ái. Và khi no rồi thì người ta phát sinh nhu cầu nói để tiêu hoá. Quy luật của muôn đời nên người ăn bắp mời bắt đầu no...
"Nhớ hồi tập tành nhang khói với bạn bè, cả đám trốn ra sau trường để phì phèo gói Capstan - Phượng Hồng (là hai mươi điếu thuốc lá vấn tay, bỏ trong bao ny-lon, hàn lại bằng ngọn đèn dầu không bóng), do nhà một thằng bạn sản xuất tại gia để cải thiện đời sống. Và trên đường đi giao mối cho những tủ thuốc lá lẻ muôn nơi, nó lỡ tay bỏ vô cặp táp một gói để đàng đúm với những thằng linh tinh như nó trong trường. Loại thuốc lá tự sản tự tiêu của người miền Nam sau hòa bình nó thế! Thuốc gói như những hiệu thuốc lá thời bấy giờ: Vàm cỏ, Hải âu, Lao động... do quốc doanh sản xuất thì chỉ phân phối cho công nhân viên, đám học trò vô sản đâu có tiền mua."
No rồi, người ta thường tử tế hơn khi đói nên nói chuyện hoà nhã hơn nữa kìa!
"Hè tới, thiên nhiên khoác lên cây phượng chín mươi ngày... như máu con tim, là cho đám vắt mũi chưa sạch chứ khoác lên tâm hồn mấy chú nhóc 12 cả khung trời bỏ lại! Thế là mấy chú nhóc tì trốn tiết ra sau trường, ngồi nhìn hoa phượng đỏ qua làm khói lơ mơ như tương lai vô định. Tới chuông tan học thì ngang cây chầm ruột của bà Chín-Miên (gác gian trong trường), tranh nhau tuốt lá non, nhai chua lét cũng ráng để át mùi thuốc lá trước khi về nhà.
Hôm nào, mấy chú nhóc có "địa" thì hùn nhau ra quán cà phê cô Ba, trước cổng chùa sư nữ. Uống cà phê hay nước bắp rang - chưa biết đâu! Quan trọng là ngắm ni cô. Không biết sao ni cô ở chùa toàn đẹp không à cha! Chán rồi thì nói toàn chuyện mấy cô bạn trong lớp trong trường, nghe lén Thanh Tuyền hát nhỏ nhỏ ở cái máy nhạc cũ mèm, băng nhão nhẹt của dượng Ba. Nhưng những ca từ: "mỗi năm đến hè lòng man mác buồn..." nó xoáy vô ruột gan những tâm hồn trống rỗng một nỗi buồn vô phương. Cái buồn đầu đời thường không rõ lý do nhưng tồn đọng lâu lắm, theo người ta suốt đời. Những gương mặt phá phách động trời trong trường trong lớp, nhưng ai đọc vài câu văn mà nó vắt ra từ máu con tim để chép vô Lưu bút ngày xanh của bạn gái thì lai láng tình đời. Những ước mơ chân trời mới... đều thấp thoáng bóng dáng mấy con nhỏ mới tập sự mặc áo ngực và ưa bị mấy thằng quỷ ngồi sau lưng, buồn buồn... giật cái bóc nghe chơi. Âm thanh thách đố những nhà thám hiểm trẻ măng, thường làm chăn gối tèm lem trong những cơn mơ về sáng - trên những căn gác điều hiu - là nơi ngủ của những thằng đực rựa trong mọi gia đình.
Mỗi năm đến hè... tôi lại nghe âm thanh xưa cũ trong tiềm thức. Nghe tiếng thét xé tai của nạn nhân mà trong nỗi kinh hoàng, mắc cỡ... có chút gì thích thú con gái làm cho gương mặt đáng yêu hơn. Khi đã thật xa khung trời kỷ niệm, mỗi năm đến hè lòng man mác buồn... lại nhớ thời rắn mắt, tinh nghịch thì càng thương những nạn nhân đã chân trời góc bể - mang theo những bí mật muôn đời của kiếp nhân sinh."
"Phải ông không vậy? Hôm nay bà xã cho ăn sáng mấy món mà nói chuyện nghe như... mới tốt nghiệp Bổ túc văn hoá vậy ông kia?"
"Tôi không về lại trường xưa như những người lãng mạn quá xá! Tại nhà tôi trước cổng trường thì về nhà cũng là về trường. Những năm còn ở Việt Nam, tôi không mấy chú ý đến diễn biến bên kia đường - nơi có ngôi trường tuổi nhỏ. Một lần, ngồi uống bia với thằng em ngoài sân, ông thầy cũ của chúng tôi ngang qua. Nó gọi: "Thầy ơi! Vô uống bia với anh em con". Ông thầy trung niên - phong độ ngày nào đã muối nhiều hơn tiêu trên đầu, ngồi cù cưa với hai thằng trò cũ tới khuya lơ. Thầy về dưới ánh đèn hiu hắt, tiếng lọc cọc của cái xe đạp cũ, bóng thầy liêu xiêu như đi về âm phủ. Tôi chạnh lòng nhìn qua sân trường với hai cây khuynh diệp cao chót vót trời đêm. Phải. Chính tôi đã trồng hai cây khuynh diệp đó trước cửa lớp - sau một đêm đi ăn trộm với cô bạn học. Sáng hôm sau đem vô nộp cho giáo viên chủ nhiệm lớp hai cây nhớ Bác của hai đứa cô hồn thứ thiệt. Vì sáng hôm qua trồng xuống với tên hai đứa khác, tối nhổ lên để sáng ra lại trồng xuống với tên hai đứa này. Tối nay nhổ lên nữa đề sáng mai lại trồng xuống với tên những đứa chưa có cây nhớ Bác trong Phong trào trồng cây nhớ Người. Dưới chế độ tôn sùng lãnh tụ nó thế! Nhưng khi tôi trồng ngay cửa lớp mình thì bạn bè không nhổ nữa. Ra trường tới nơi rồi! Những tên thảo khấu, những con giặc cỏ muốn giữ hai cây khuynh diệp để sau này ngang qua trường cũ, đứa nào nhìn hai cây khuynh diệp chót vót trời xanh cũng nhớ tới bạn bè. Đó là lý do hai cây khuynh diệp được sống.
Có lẽ do đêm uống bia với thầy cũ, được nghe nhiều chuyện mà hồi còn học đâu hay! Phần bia Chương Dương bốc quá xá trong người nên đêm đó tôi vô cùng lãng mạn, tôi xách lưỡi dao qua tới sân trường khắc tên tôi với tên cô bạn đã trồng hai cây khuynh diệp với hy vọng một hôm nào đó! Cô bạn trở về trường, đọc thấy tên mình với tên tôi trên gốc cây... chắc bạn tôi khóc. Vừa khắc tên vừa nghĩ miên man... sao mình ngu quá xá vầy nè! Bạn đi xa thật là xa rồi thì làm sao về được nữa mà thấy?! Đi lấy chồng cũng còn có ngày dẫn con đi học, chứ đi chết ngoài biển Đông thì bao giờ về! Tôi xém khóc đó ông! Nhưng sợ người ta thấy..."
"Ông có hù tôi không vậy! Con người ông... trời đánh mẻ búa mà cũng biết khóc nữa sao?"
"Tôi đang làm cái chuyện của một thằng say mà! Ta say trời đất cùng say... thì công an xã đến còng tay đưa về trụ sở. "Đêm hôm, xâm nhập trường học với lưỡi dao, có dụng ý gì?" May là thằng bạn tôi mới lên làm Hiệu phó của trường nên nó bảo lãnh tôi ra được khỏi trụ sở công an vào sáng hôm sau. Thằng bạn phá phách hồi xưa nhìn tôi cười cười, hai đứa đi uống cà phê sáng, nó đâu ngờ... người điên không biết nhớ và người say không biết buồn cũng chỉ là tương đối trong tâm tư con người thôi!"
...
"Nói tiếp đi ông kia. Tự nhiên á khẩu giữa chừng kỳ vậy?"
"Tôi đi xuất cảnh chỉ có cái va-li quần áo. Đâu biết mình mang theo những thứ trong đầu mới nhiều. Mỗi năm đến hè - lại bâng khuâng. Thèm gặp lại những gương mặt cũ, những tiếng cười trong veo... những cái lưng hôm qua còn áo yếm bên trong, hôm nay hú hồn người ta với với những cọng dây mảnh dẻ mà chứa đựng bao nhiêu tiềm tàng - những điều chưa biết! Những cái lưng thân yêu trong tiềm thức. Phải như mình đừng về; đừng gặp lại ai là bạn bè xưa cũ thì không đau lòng với những cái lưng đã oằn năm tháng với cơm áo gạo tiền. Cơ cực trên tấm lưng người phụ nữ Việt Nam đã bao đời mưa nắng hình như vẫn vậy."
"Ông có thật là chỉ nhớ cái lưng. Không nhớ gì hơn!"
"Thì muôn đời ngồi sau, có thấy gì hơn cái lưng đâu mà nhớ! Hỏi ngộ à! Nhớ cái lưng mà tôi thu xếp về quê dịp tết để nhìn lại một thời đã qua. Nhưng nhà tôi không nghỉ được vì hãng cô ấy làm mới trúng hợp đồng vào đầu năm tây nên chúng tôi phải dời lại chuyến về quê vào mùa hè. Đầu tháng Năm, tôi về mái nhà xưa - có ngôi trường tuổi nhỏ. Hai cây khuynh diệp đã không còn sau những trận bão nhiệt đới kinh hồn mà Việt Nam hứng chịu gần đây. Chẳng ai còn nhớ tới hai cây cao nhất xứ - cao bỏ ngọn dừa xa. Những buổi tối ngồi uống bia trong không gian cũ nhưng con người chung quanh mình thì mới đến đáng sợ. Tất cả đã đổi thay, cảm giác người khách lạ ngay trên quê hương mình hoàn toàn đúng từ nghĩa đen tới nghĩa bóng."
"Chờ chút nha. Tôi kiếm cái gì uống. Mừng ông biết nói tiếng người."
"Tôi nói với con chó nhà tôi nó còn biết nghe-nói chi ông."
"..."
" Tôi chẳng tìm lại được chút gì xưa cũ như trong thâm tâm tôi hằng ấp ủ đêm đêm ở nước ngoài. Nhưng có lẽ ông trời chẳng bao giờ phụ kẻ có lòng. Tôi ngồi một mình dưới bóng cây - sân trưa vì cả nhà đi ngủ. Có người phụ nữ bán gánh chuối xào dừa, (chuối xứ luộc, xắt lá, chan nước cốt dừa có bột bán, rắc muối đậu lên trên đó. Nhớ hôn?) Chị ta cất tiếng rao hàng lanh lảnh ban trưa. Gánh hàng không nặng trọng lượng mà nặng năm dài tháng rộng. Oằn lưng.
Con bé con chừng hơn mười tuổi lẽo đẽo theo mẹ, nó xách xô nước rửa dĩa nặng nề so với tấm thân ốm tong của nó. Người phụ nữ già háp hơn tuổi đời nhưng tôi vẫn nhận ra gương mặt sứt môi xưa cũ. Thế là cả một trời xưa cũ sống lại trong tôi. Tôi cũng mua ăn cho đã thèm những món bình dân mà đêm đêm hải ngoại bỗng thèm vô cớ. Vừa ăn vừa hỏi thăm chị cho có chuyện nói chứ không hỏi thì tôi cũng biết cuộc sống gia đình chị khó khăn cỡ nào. Tôi muốn hỏi chị còn giữ quyển Lưu bút ngày xanh của chị không? Nhưng sợ chị quê nên tôi không dám. Tôi vô nhà gọi vợ ra ăn món chuối xào dừa - ngon hết biết. Cũng để vợ biết mặt người giữ tuổi thơ tôi ở quê nhà."
"Hồi nhỏ. Ông yêu em sứt môi thiệt hả?"
"Đúng là ngu... còn làm giọng chúa ngục. Im miệng chút được hôn!"
"..."
"Chị gánh gánh hàng đi bán tiếp sau khi trúng mối Việt kiều. Vợ tôi trả tiền theo kiểu ngắt một khúc chứ không đếm vì tiền Việt Nam mà. Lại còn vô nhà lấy ra tặng cho con bé cái áo đầm đem từ Mỹ về. Vợ tôi thấy áo nó vá vai nên xúc động. Thì thôi... mắt nó sáng hơn mắt má nó hồi xưa nhận lại quyển Lưu bút ngày xanh - do tôi làm họa sĩ. Tôi cũng không ngờ đưa vợ về quê anh để ngồi dưới gốc cây nghe tôi kể chuyện đời mình: Em biết không? Hồi anh còn học trường này, năm cuối phổ thông thì hàng hà Lưu bút, nhưng anh không viết vô quyển nào mà chỉ mong được viết vô một quyển của người trồng khuynh diệp với anh. Hôm anh nhận được quyển Lưu bút đó sau khi tan trường - là một đêm không ngủ! Anh viết tới sáng cũng chưa hết nỗi lòng biết tỏ cùng ai. Nhưng sáng ra, vô lớp lại không dám đưa người ta. Sợ bạn bè biết hết ruột gan mình thì quê lắm! Anh báo mất làm người ta giận, khóc sướt mướt vì đâu còn đủ thời gian để làm lại từ đầu, làm cuốn khác. Lưu bút năm cuối cấp 3, là những quyển sổ dày như Tự điển, hoa hoè hoa sói công phu lắm lận...
Anh cũng buồn da diết như ai. Đem tâm sự kể lể với anh thương binh vẫn tới trường làng - ngồi bơm mực viết bic. Sư phụ anh nghĩ kế cũng hay: "Mày viết tiếp những điều muốn nói, viết hết lòng mày ra giấy trắng mực đen. Đợi đến hôm cuối cùng - Liên hoan chia tay thì đưa trả cho khổ chủ. Thế là không ai biết chuyện chúng mình. Hay hôn? Đi mua cho tao gói thuốc lào ba số 8 đi thằng quỷ."
Anh nghe theo sư phụ nên cũng được đi chơi, ciné... sau khi bọn anh ra trường. Rồi cô ấy theo gia đình đi vượt biên thì không may ngoài biển Đông. Em hết thắc mắc về anh hồi mình quen nhau chưa! Anh khó quên người ấy nên khi quen em, anh ưa xuất hồn đi đâu làm em bực. Bây giờ bỏ qua hen!...
Bà xã tôi có vậy thôi mà cũng khóc được! "Sao anh không nói..." Đâu phải chuyện gì cũng nói được đâu! Tôi kể vợ tôi nghe tiếp...
Anh kể chuyện cô sứt môi - bán chuối xào dừa cho em nghe: Anh học lớp 12 thì cô ấy lớp 10 - mới vô trường cấp 3. Tới hè, cô ấy cũng làm một quyển Lưu bút ngày xanh. Nhưng đưa ai cũng không thèm viết gì cho con nhỏ ma chê quỷ hờn. Cô bé tủi thân đi tâm sự với anh thương binh bơm mực viết bic ở cổng trường: "Con đưa Lưu bút cho bạn bè nhưng không ai viết gì cho con. Đứa nào cũng chê con... (khóc quá xá!) không muốn làm bạn với con. Con biết, con học hết năm nay là nghỉ học vì má con không cho đi học nổi nữa nên con mới làm cuốn Lưu bút để dành làm kỷ niệm." Cô bé khóc xém trôi anh thương binh nên anh thương binh mủi lòng chiến sĩ. "Có gì đâu! Để đây cho chú. Chú nói bạn bè trong trường viết cho con." Nó mừng hơn áo mới vì nó rách lắm. Rách từ nhỏ. Nhưng nó cũng tham lam dễ nể lắm lận: "Chú cũng viết cho con nha chú. Chú viết dài nhất cho con nha chú..."
Sư phụ anh viết tay phải, rồi viết tay trái. Viết chữ ngay trân; chữ nghiêng bên phải; chữ nghiêng bên trái... Viết lúc ế hàng; lúc say rượu... mỗi trang viết ghi tên một đứa mà sư phụ nhớ được. Hễ rảnh là sư phụ viết Lưu bút ngày xanh cho cô học trò tủi hờn số phận. Có khi vừa viết vừa chửi thề loạn xị với đám công an dọn dẹp lòng lề đường - đuổi sư phụ chạy có cờ. Sư phụ giao anh vẽ, anh vẽ hình cô bé mắt to, cô bé ăn me - mặt nhăn như khỉ, cô bé khóc trời mưa... nghề lắm, nghề của anh hồi đi học. Hai thầy trò anh âm thầm làm việc.
Anh kính nể sư phụ anh lắm. Làm sao tưởng tượng nổi một người đã đi qua chiến tranh, trở về thương tật mà bên mình thua nữa chứ. Rồi vật lộn với cuộc sống cơm áo gạo tiền... nhưng tâm hồn và tình yêu trong con người phế nhân bị ruồng rẫy đó, vẫn hơi hới - bất chấp khó khăn cùng nghịch cảnh sau hoà bình. Anh còn nhớ những dòng chữ giả danh con nít của sư phụ rất sượng sùng vì ngôn từ thường dùng của sư phụ toàn là thô lỗ, cộc cằn... để sống còn.
Có thể nói anh trưởng thành, biết suy nghĩ chút đỉnh là từ khi hợp tác với sư phụ làm quyển Lưu bút cho cô bé sứt môi. Anh học được gì dưới mái trường xã hội chủ nghĩa đâu! Chỉ dạy kính yêu bác Hồ từ tựu trường tới mãn khoá. Em đi từ 75 nên không biết lớp học tình thương ở đây đâu...
Nghe tôi tự sự, vợ tôi là người qua Mỹ từ mười tuổi. Không giấu được thương tâm cho cô bé sứt môi. Em hỏi tôi:
"Rồi cô bé có biết là quyển Lưu bút của mình chỉ một người viết hôn?"
"Đâu biết! Cô bé tan trường hôm cuối cùng để từ mai đi bán buôn với má. Nó khóc như mưa khi nhận được cuốn Lưu bút ngoài tưởng tượng của nó. Thầy hiệu trưởng cũng có viết cho nó nữa mà. Nó làm sao biết được là nguyên cuốn Lưu bút của nó chỉ có trang viết của thầy Hiệu trưởng là thật vì thầy nhận lời anh thương binh bơm mực, thầy viết thật hay... còn đóng mộc nhà trường đàng hoàng cho nó nữa. Thầy là người cộng sản có cơ hội ở tù cao lắm vì ưa giao du với phụ huynh học sinh là "Ngụy quân Ngụy quyền". Thầy là dân tập kết nên dù gì cũng còn máu miền Nam. Anh ra trường chừng một, hai năm thì thầy về hưu non vì lý do sức khoẻ - là bị đuổi khéo đó mà."
"Tội nghiệp quá hen. Anh hỏi thăm xem anh thương binh bơm mực viết bic còn ở đây hôn! Mà bơm mực là sao anh? Mai mình đi thăm anh ấy đi anh, coi có giúp được gì cho anh ấy hôn! Mai ăn chuối xào dừa nữa nghe anh, em tính cho cô sứt môi... nhiều nhiều." "Bà xã ông coi chằng ăn trăn quấn vậy mà..."
"Lòng người bên trong - ông ơi! Đi chùa lạy Phật rồi về nhà sang băng lậu. Ai biết!"
"Bỏ chuyện đó đi. Nói tiếp chuyện bên Việt Nam cho tôi nghe."
"Tôi cho là chuyện vui nhất của một chuyến về quê là gặp lại chính mình của những ngày xưa cũ. Vợ chồng tôi đi thăm anh thương binh đã già, giúp anh chút đỉnh theo khả năng mình. Tôi muốn hỏi người bán chuối xào dừa còn giữ quyển Lưu bút đó không? Nhưng lương tâm không cho phép mình khơi lại một vết thương lòng đã cũ. Nếu cô ta còn giữ thì thật là một niềm vui nho nhỏ trong cuộc đời không may của cô ta. Nếu cô ta không còn giữ thì coi như đã quên được một kỷ niệm buồn trong thời cắp sách. Tôi không thể hỏi vì hỏi là lộ tẩy thầy trò tôi làm đồ giả. Dù tôi rất muốn được thấy lại chút gì xưa cũ của mình, cũng là để khoe bà xã tài vặt của tôi hồi nhỏ.
Thấy thương quá đi. Cũng là người cùng thời với mình mà bây giờ mình chỉ mặc cái áo mình thích - không cần biết giá trị hay không, trong khi chị ấy nhìn cái áo sơ-mi chim cò, mặt trời Hawaii của tôi rồi cứ trầm trồ... thích cái áo quá xá! Chắc ước cho chồng. Nên trước khi tôi đi, tôi nói bà xã giặt sạch sẽ rồi hãy cho."
Mỗi năm đến hè lòng man mác buồn... Bây giờ tôi hát kệ tôi, anh ta không chê, không xỏ xiên gì nữa. Hai người vừa trò chuyện luyên thuyên đó, còn ngồi chung băng ghế vỉa hè mà như xa cách hai đứa hai nơi... ai cũng có những mùa hè... ngàn năm hồ dễ mấy ai quên. Những dòng chữ mà chính tôi đã viết trong Lưu bút của bạn tôi - có ai còn giữ!
Phan

Nỗi lòng người... làm đĩa giả

Phan

Tôi trên đường về nhà sau một ngày làm việc cuối tuần không vui vẻ - đương nhiên. Chả ai thích đi làm thứ Bảy.
Trên cao độ của giao lộ 75 bắt qua 190. Chợt nhớ chỗ này có cô hồn! Chân tôi giảm ga, mắt nhìn vô lối vào thời đại công lý ẩn mình - phạm pháp nghênh ngang. Một anh bạn trẻ vừa rú ga qua mặt tôi là bị cảnh sát quay đèn liền tức khắc! Ngày xưa công lý nghênh ngang chốn công đường. Kẻ gian, người xấu luôn tìm cách ẩn tàng vô đám đông cho khó bị lộ diện. Bây giờ, đại diện pháp luật thì rình rập như kẻ gian; người không tôn trọng luật pháp thì nghênh ngang như quan lớn giữa công đường. Đang miên man với ý tưởng về thế kỷ 21 thì cô bạn học ngày xưa gọi tôi. Chúng tôi chào hỏi nhau đôi câu như lệ thường, bạn tôi nói: "Ông nghe cho kỹ, rồi đoán ra người nói chuyện với ông là ai?..."
Tôi lắng nghe một giọng nói quen ơi là quen! Cuối cùng nhờ chất nhựa trong giọng nói mà tôi nhận ra "Hùng-nhựa". - Người bạn học đã lót ngót ba mươi năm không gặp. Tôi với Hùng khác lớp nhưng chung Đội bóng nhà trường nên khá thân nhau. Sau một hồi hỏi thăm nhau về con đường tìm tự do của mỗi đứa. Chuyện vợ con bên này, gia đình bên kia... Xác định địa lý của nhau thì tôi là 10 giờ đêm Dallas, cô bạn 8 giờ tối Cali, Hùng 12 giờ trưa... nơi thiên đàng đĩa gỉa.
Cô bạn dễ thương từ nhỏ đến giờ cũng vẫn dễ thương như xưa là người vô cùng siêng năng đi tìm bạn bè cũ bằng mọi cách. Liên kết điện thoại cho chúng tôi nói chuyện thông qua máy chủ của cô rồi cô gác máy chứ thôi tô bún ốc của cô nguội hết! ("Hai ông nói chuyện đi. Cho tôi ăn tô bún, nguội rồi! Ông áo vàng bên bàn bên kia nhìn tôi như thôi miên. Sợ quá!...")
Tôi với Hùng huyên thuyên biết bao là kỷ niệm nên đường về đêm nay ngắn hơn. Về tới nhà, tôi vô tủ lạnh lấy chai bia, bước ra patio, nói với Hùng trong điện thoại: "Khui đi bạn hiền! Mừng tái ngộ." Chúng tôi nhậu viễn liên tới chai thứ ba thì câu chuyện qua tới phần công ăn việc làm. Tôi mang nỗi lòng mất việc vì kinh tế suy thoái sau khủng bố ra kể lể với Hùng... Hùng đáp lại tâm sự của tôi cũng không sáng sủa gì hơn! Thậm chí có phần bết bát hơn.
"Tao cũng thất nghiệp ba năm nay rồi chứ hơn gì mày! Hồi mới mất việc, còn hăng hái đi tìm việc vì ở nhà không quen. Nhưng một thời gian muốn thức dậy mấy giờ cũng được; muốn đi đâu đi... Muốn về Việt Nam thì chỉ lo tiền vé máy bay, chẳng cần xin phép ai, riết thành quen. Bây giờ, bảo gò lưng làm hãng sao ngán quá!"
"Chẳng lẽ... mày cũng phải đi làm thôi Hùng ạ! Không làm cho mình thì cũng phải làm cho con. Còn người thân, gia đình bên kia nữa. Trả giá về việc dại dột vượt biên của mình là điều tao thấm thía đơn phương."
"Thì tao cũng làm chứ không sao! Công việc không mấy như ý nhưng nhàn nhã và không bó buộc giờ giấc."
"Làm gì sướng vậy?"
"Bạn bè, mấy chục năm mới nghe lại được tiếng nói của nhau. Nói dối thì tốt hơn không nói, nhưng nói thật thì tao cũng xấu hổ với mày. Tao đang làm công việc thiếu tử tế là sang băng lậu - sống qua ngày."
Biết là cô bạn tôi trả tiền điện thoại không ngơi nghỉ phút nào. Biết lòng bạn gái bao dung với mấy thằng bạn nhỏ một thời chọc phá cô ấy tới phát khóc. Nhưng tôi với Hùng không biết nói gì hơn là im lặng! Có những đối thoại không lời mà người ta hiểu nhau hơn ngàn câu triệu chữ... Có những dấu lặng trong cung bậc muộn phiền của đời sống mà chỉ có trái tim bao dung mới lượng thứ được cho nhau. Tôi không có trái tim đó để củng cố lại niềm tin và tự trọng cho một người bạn đang xuống dốc tinh thần và cả cuộc sống. Tôi yên lặng để nghe Diệu nói chuyện với Hùng.
"Trời đất! Sao ông làm vậy hả Hùng?"
"Bà đâu có trong hoàn cảnh thằng đàn ông thất nghiệp đâu mà hiểu!"
"Ở hải ngoại này thì đàn ông hay đàn bà thất nghiệp cũng thê thảm như nhau. Tôi cũng đã từng thất nghiệp tới bị nhà băng kéo xe vì trả không nổi. Ông có hiểu cảm giác của tôi khi thất nghiệp! Bị người ta đuổi ra khỏi chỗ ở.
Tôi đi xe bus, ở ké bạn bè. Nhẫn nhục vươn lên từ tình thương, che chở của đồng hương. Mình khác người bản xứ ở chỗ là sau bao nhiêu đổi thay của hoàn cảnh đất nước chi phối lên hoàn cảnh mọi cá nhân. Chúng ta chưa bao giờ bơ vơ, bị bỏ rơi như người homeless đứng ngoài đèn xanh đèn đỏ. Ông có thấy người Việt hải ngoại nào ăn xin không? Ông có thấy những cộng đồng người Việt lớn - nhỏ trên khắp địa cầu có để cho một người Việt nào chết đói chưa? Sao ông phá hoại cộng đồng?!"
Khoảng lặng này hơi lâu. Tôi tưởng tượng ra gương mặt đẹp trai của Hùng. Sau ba mươi năm thời gian thì đương nhiên già hơn hồi mười mấy hai mươi thơ thới. Nhưng gương mặt người đàn ông thuở nhỏ đẹp trai thì chắc là ngũ thập phong độ. Hơi có tí bụng cho ra dáng phong lưu. Nhưng không thể nào chấp nhận cái "tri thiên mệnh" của thằng bạn dễ thương như thế được! Tôi buồn. Định nói thì nghe hắn nghẹn ngào...
"Tôi xin lỗi Diệu. Xin lỗi các bạn. Tôi chỉ là thằng-ăn-cắp-bất-đắc-dĩ!"
"Ông chả ăn cắp gì của tôi, của bạn bè mình. Có chăng là đánh mất tự hào của bạn bè về ông. Có chăng là đánh cắp công trình mồ hôi nước mắt của nghệ sĩ. Họ đầu tư tiền tài, công sức vô nghệ thuật để duy trì Văn hoá là chính. Tôi ở Cali nên biết nhiều về văn nghệ sĩ, họ chẳng giàu có như đoán mò của bàng dân thiên hạ đâu. Ông có xin lỗi thì xin lỗi những người tâm huyết làm nghệ thuật, chứ xin lỗi tôi chi!"
"Tôi đâu có nghĩ nhiều như Diệu đâu! Hay tại bà ở ngay sào huyệt văn nghệ báo chí nên tiếp cận thông tin nhiều hơn tôi. Ở đây, bạn đến một tiệm bán băng nhạc, nói họ bán cho tôi DVD... (của bất cứ trung tâm nào mới ra). Họ đưa cho bạn đĩa sang lại với giá 5 đồng. Chỉ khi nào bạn nói rõ: Tôi muốn mua đĩa gốc thì họ mới xuống nhà sau lấy lên cho bạn. Bạn trả 25 đồng rồi đi... đừng quay lại để thấy ánh mắt khó chịu của người bán; người xung quanh. Trong mắt họ, bạn là người không bình thường. Tôi không dám nói nơi đây toàn kẻ cắp vì vẫn có người còn đủ lòng tự trọng. Những cha chú trong quân đội ngày xưa, họ thường mua băng gốc vì chương trình ca ngợi, vinh danh chính họ thì làm sao họ không ủng hộ Asia. Ngoài ra, cái tiếng vang cộng đồng mạnh nhất hải ngoại; đoàn kết nhất; chống cộng triệt để nhất... còn cái nhất dữ dội nhất là băng lậu, đĩa giả nhiều nhất! Thì không ai nói tới. Chẳng tai to mặt lớn nào dại dột nhắc nhở cộng đồng vì nói năng lạng quạng thì hồi ra tranh cử những chức vụ địa phương, chẳng ai ủng hộ! Thôi, tôi nói một hồi thành vạch áo cho người xem lưng. Kỳ lắm!
"Tôi không nói tới người mua đĩa giả vì sự chọn lựa phản ánh tư cách thật của con người đã rõ. Ở đây cũng khối người siêng năng làm từ thiện vì điều đó - người khác biết. Nhưng mua băng đĩa giả vì họ tin là không ai biết! Nhưng kệ để băng nhạc ở phòng khách nhà họ đã nói hết về chủ nhân. Tôi không muốn thấy bạn bè mình có những căn phòng khách như thế! Huống chi ông còn đi làm đĩa giả."
"Vui thú gì đâu! Bộ tôi đọc tờ báo, nói về việc làm bất chính của mình, tôi không biết xấu hổ sao? Nhưng kẹt quá thì... bần cùng sinh đạo tặc chứ ai muốn."
"Thế. Ông có sẵn sàng tham gia khủng bố vì miếng cơm manh áo, không?"
"Chuyện đó khác ạ bà!... Tôi không làm đâu."
"Thà ông giết vài chục người - nhanh chóng bằng một tiếng nổ - giải thoát luôn cả ông. Còn hơn ông giết một cộng đồng hải ngoại bằng cách tùng xẻo - mỗi ngày lóc một miếng thịt tới chết đớn đau. Một cộng đồng lưu vong mà không có văn hoá riêng của mình thì có khác nào bầy thú hoang. Có bao giờ ông nghĩ tới điều đó không? Đời mình xé nháp thì còn đời sau. Đời mình không xây dựng văn hoá hải ngoại vì hoàn cảnh cá nhân không cho phép thì để người có khả năng, điều kiện thuận lợi hơn làm việc đó. Mình ủng hộ cũng đã là đóng góp. Chứ người người sang băng lậu; sao chép băng đĩa vì hoàn cảnh khó khăn nên mới làm tầm bậy thì trung tâm nào sống nổi mà làm văn hoá?! Đời sau mất gốc vì cha ông không vun trồng mà còn nhổ tận gốc! Ông cứ bình tâm mà hình dung ra những thế hệ lưu vong sau này ngơ ngác về cội nguồn thì tôi ví von như bầy thú hoang lạc đàn cũng không quá đáng lắm đâu..."
"Sao lại đổ hết tội lỗi lên đầu người sao chép! Tôi làm gì kệ tôi. Đừng ai mua thì tôi bán cho ai?! Lỗi của người ham rẻ lớn hơn hay lỗi người sao chép lớn hơn? Người mua băng sao chép mới đáng chịu trách nhiệm giết chết văn hoá hải ngoại chứ không riêng gì đám sao chép bất hợp pháp. Bà nên nhớ là Việt Nam đang nát bét như nồi cám heo là do người ăn hối lộ một phần mà phần lớn hơn là người đưa hối lộ vì lợi lộc riêng tư."
"Thì thôi. Hùng cứ làm gì Hùng muốn. Cali mới bắt một vụ sang băng lậu - đưa lên băng mới của Vân Sơn luôn. Ông coi rồi chứ! Tôi không biết và không muốn tranh luận với bạn bè. Tôi chỉ biết nói với bạn bè những điều tôi suy nghĩ được..."
Tôi lên tiếng khi thấy Diệu-Hùng đã đi quá xa chủ đề hội ngộ.
"Tôi đồng ý với Hùng là không có người mua băng sao chép thì không có người sao chép để bán, như không có người ăn phở thì không có tiệm phở mọc tùm lum, nơi nơi... Nhưng mỗi người có một chút ý thức về cá nhân và cộng đồng thì mới mong khá nổi. Chưa kể đến "những thế lực thù địch". Họ vơ vét trong nước tiền rừng bạc biển nên dư sức đưa người ra hải ngoại nằm vùng trong những cộng đồng người Việt quốc gia nhằm thao túng, lũng đoạn... gây chia rẽ, phân tán cộng đồng người Việt hải ngoại ưa biểu tình, kiến nghị với chính khách, chính phủ các nước nhằm vạch trần đường lối chính sách của họ trong nước. Có mắt thì thấy những trung tâm ca nhạc như Asia không tuyên chiến với chính quyền trong nước nhưng là cơ quan phổ biến những tệ hại của chính quyền Việt Nam bây giờ một cách toàn cầu thì chết cha họ rồi! Thế giới biết rõ hơn về Việt Nam thông qua những trung tâm ca nhạc của người Việt hải ngoại thì tôi không tin lắm đâu vì người ngoại quốc không coi. (Có bao giờ mình coi một chương trình ca nhạc của Miên, Lào, Miến Điện...) Nhưng đồng bào trong nước của mình thì khác! Họ bị chính quyền sở tại bưng bít thông tin nhưng chính những trung tâm ca nhạc hải ngoại là nguồn tin phong phú và khả tín của đồng bào trong nước. Vô hình chung, Thúy Nga, Asia, Vân Sơn mà Asia là kẻ thù không đợi trời chung của chính phủ Việt Nam bây giờ. Tôi có nghe Việt Cộng nằm vùng ở hải ngoại có nhúng tay vô những vụ sao chép băng đĩa để đánh gục những trung tâm thù địch của họ như Asia là điển hình. Chuyện này dài lắm. Lần sau tôi nói rõ hơn với các bạn. Bây giờ chỉ mong Hùng xét lại việc làm của mình khi bản thân tự thấy không đúng đắn mà sao không thay đổi?! Diệu cũng nên hiểu cho hoàn cảnh của bạn bè vì ngày xưa mình học chung ngôi trường; nhà ở chung xóm nên coi như hoàn cảnh giống nhau. Còn bây giờ nói chuyện với nhau qua điện thoại, nghe rõ như ngồi chung bàn nhưng khoảng cách địa lý thì nửa vòng trái đất. Hoàn cảnh từng người khác biệt lắm Diệu ơi!..."
"Bỏ thì bỏ. Không làm cái này thì tao làm cái khác! Làm gì mà làm thịt tao dữ vậy!..." Hùng nói.
"Tôi xin lỗi Hùng. Tôi, đúng là không nên lớn tiếng. Lẽ ra từ từ nói nhau nghe thì hay hơn..." Diệu nói.
"Có phải đây là món quà hội ngộ mà Hùng tặng tôi?!" Tôi lên tiếng.
"Hùng à! Cảm ơn mày đã cho tao món quà hội ngộ... không có từ để nói hết sướng vui. Biết mình sai là đi được nửa đường hoàn lương rồi đó! Nửa còn lại là đường lên niết bàn. Cũng cóc cần đi chi cho mệt! Mày làm ăn cái khác đi, cần gì cho hay. Tụi tao huy động cho mày. Ô-kê!"
"Cảm ơn bạn bè. Không nói chuyện với nhau hôm nay thì tôi còn đi tới đâu nữa! Tôi mới mò ra địa chỉ order hologram label bên Trung Quốc. Sản phẩm tôi ra lò chỉ thiếu cái tem lấp lánh ba chiều đó là Trung tâm sản xuất băng gốc cũng đầu hàng tôi luôn.
Thiệt bậy hết sức! Tôi làm vì ham mê, biết không? Mới đầu, thất nghiệp thì dư thời gian nên vọc computer cho biết với người ta. Khi vô mê hồn trận thì háo thắng với đám côn đồ. (Không ai copy được thì mình phải làn sao cho được). Sau đó... đồng tiền kiếm dễ làm mờ mắt. Đó là căn nguyên của tất cả những thằng làm đĩa giả như tôi. Nhưng ai cũng có lòng tự trọng và tinh thần dân tộc ngủ quên trong lòng người hải ngoại. Tôi cũng hy vọng đồng nghiệp trời ơi của tôi cũng có bạn bè cảnh tỉnh như tôi có các bạn..."
Đồng hồ treo tường điểm 1 giờ đêm. Bên cô bạn tôi đã 11 giờ đêm, bên người bạn vừa gặp lại nhau đã chạm trán nảy lửa là 2 giờ chiều. Giờ này mặt trời mùa đông bên hắn có đủ ấm?!... có đáng xá gì khái niệm thời gian trong thời đại toàn cầu. Con người bây giờ chả khác gì tờ đô la hai mặt. Ai kiếm tiền mặt xanh; ai kiếm tiền mặt xám... Văn hoá hải ngoại đi về đâu! Tôi chỉ nhớ câu nói của cô bạn: "Một cộng đồng lưu vong mà không có văn hoá riêng thì như bầy thú lạc loài nơi tha phương..." Ít nhất, tôi thề không mua đĩa giả dù tôi đã hiểu nỗi lòng người... làm đĩa giả.
Phan